Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΡΑΧΩΒΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΡΑΧΩΒΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Σισμαναίοι.
Οι Σισμαναίοι έλκουν την καταγωγή τους μάλλον από τη Βουλγαρία και κατατρεγμένοι και κυνηγημένοι από τους κατακτητές της εποχής (Ενετούς και Τούρκους) ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στην Αράχοβα.Οι Σισμαναίοι με γενάρχη τον Αναγνώστη εγκαταστάθηκαν στην Αράχοβα μπροστά από το 1700. Ήδη στα 1575, όπως φαίνεται από τουρκικό κατάστιχο υπήρχε η Αράχοβα. Πρώτη οικογένεια της Αράχοβας και εξέχουσα της Ναυπακτίας έπαιξε και παίζει ακόμα και σήμερα ρόλο σημαντικό. Στους εθνοαπελευθερωτικούς μας αγώνες, αλλά και από τη θηριώδη μανία του αιμοδιψή Αλή πασά, η οικογένεια Σισμάνη έχυσε άφθονο αίμα. Θύματα ο Θανασούλας, ο Γεωργούλας, ο Νικολάκης, ο Μήτσος, ο Γιαννάκης, ο Θανάσης κ.λ.π. Ο αρματολός Κώστας Σισμάνης έγινε γνωστός από την προεπαναστατική περίοδο όταν επί Αικατερίνης β', επικεφαλής πολυάριθμου σώματος έλαβε μέρος στα Ορλοφικά και εξεγέρθηκε εναντίον των Τούρκων της Ναυπακτίας. Επίλεκτο μέλος και αντάξιος συνεχιστής της οικογένειας υπήρξε και ο Νικολάκης Γεωργούλα Σισμάνης.
ΣΙΣΜΑΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 1810-1863 :
Ο Νικολάκης γεννήθηκε γύρω στα 1810. Έλαβε μέρος με τον θείο του, οπλαρχηγό Θανάση Ν. Σισμάνη, στην Επανάσταση και παρευρέθηκε σε διάφορες μάχες. Τελικά αιχμαλωτίσθηκε από τους Τούρκους και κατόρθωσε να δραπετεύσει γύρω στα 1829. Ο θείος του, Θανάσης, πέθανε στην αιχμαλωσία. Αντιοθωνικός επαναστάτησε την περιοχή εναντίον των Βαυαρών. Αργότερα πολέμησε στην επανάσταση της Θεσσαλίας το 1854 και πήρε μέρος στην επανάσταση που εκθρόνισε τον Όθωνα (1862). Το έτος 1835 παντρεύτηκε την κόρη τού οπλαρχηγού των Κραβάρων, Ιωάννη Ν. Μακρυγιάννη, από τη Στύλια, με την οποία απόχτησε ένδεκα παιδιά. Εκτός από δημογέροντας εκλέχτηκε και δυο φορές βουλευτής. Δολοφονήθηκε από πολιτικούς αντιπάλους του στις 8 Σεπτεμβρίου 1863 στον Πλάτανο Κραβάρων, μέρα πανηγυριού, την ώρα που όλο το χωριό χόρευε και γλεντούσε. Από τότε το πανηγύρι αυτό καταργήθηκε.
Κοκκινιά 1831m. υψόμετρο.
Η Κοκκινιά, με την Αράχωβα στις πλάτες της και την Ευηνόλιμνη στα πόδια...
Αράχωβα.
Το ορεινό πανέμορφο κεφαλοχώρι, η Aράχωβα της Ορεινής Ναυπακτίας, είναι το πολυπληθέστερο τοπικό διαμέρισμα στο κέντρο και προς τα βόρεια του Δήμου Πλατάνου, πάνω στον άξονα της 24ης Επαρχιακής οδού Ναυπάκτου - Καρπενησίου και σε καίρια γεωγραφική θέση όπου ο αρχαίος δρόμος οδηγούσε στο Θέρμο, στο "Κοινό των Αιτωλών". Το χωριό Αράχωβα αρχικά ήταν χτισμένο στη θέση Παναγιά και αργότερα μεταφέρθηκε στη περιοχή όπου σήμερα υπάρχει ο συνοικισμός «Παλαιοχώρι». Λόγω όμως καθίζησης πριν από τρεις (3) με τέσσερις (4) αιώνες το χωριό καταστράφηκε και μεταφέρθηκε στη θέση «Παλιαράχωβα» ώσπου να καταλήξει στη σημερινή του τοποθεσία "Φακές", που βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλευρά του όρους "Κοκκινιά" κατά τον 16ο αιώνα. Το όνομα Αράχωβα κατά μια εκδοχή είναι Σλαβικό και θα πει καρυδότοπος.Το χωριό δεσπόζει στην περιοχή, με υπέροχη θέα στην Ευηνολίμνη και στο φαράγγι του Φίδαρη και έχει μακρόχρονη ιστορική διαδρομή στο διάβα των αιώνων. Δροσίζεται από την αύρα της Κοκκινιάς και του καταπράσινου ελατοδάσους του καστανόλογγου, λούζει τα μαλλιά της στη βρύση στη Φραγγόπι και τα χτενίζει πιο ανατολικά στην Κορομηλιά, πλένει τα πόδια της στα γάργαρα νερά του Ευήνου, τα χέρια της στο ρυάκι του πλατανοΐσκιωτου Πέτρινου, ντύνεται και στολίζεται με χάρη και ομορφιά για να λάμψει καμαρωτή και περήφανη στο χοροστάσι "στο Πλατανάκι", στο μεγάλο και ξακουστό τριήμερο παραδοσιακό πανηγύρι της Παναγίας το Δεκαπενταύγουστο.Η Αράχωβα σήμερα είναι ένα μεγάλο χωριό του Δήμου Πλατάνου και προσελκύει πολλούς επισκέπτες ιδίως την καλοκαιρινή περίοδο. Το μέλλον της Αράχωβας είναι ευοίωνο, αφού έχει εξαίρετη νεολαία που προοδεύει στα γράμματα και στις τέχνες, με απόλυτο σεβασμό και προσήλωση στη γνήσια λαϊκή παράδοση και έμπρακτη συμμετοχή στις τοπικές γιορτές, στα ήθη και έθιμα μας, στα παραδοσιακά πανηγύρια και σε κάθε μορφής κοινωνική και πολιτιστική εκδήλωση κι έτσι συνδέεται αρμονικά και διαδοχικά η κάθε γενιά στο άρμα της προηγούμενης.ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ:
Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου (Αϊ-Νικόλας)
Στην Αράχωβα ο επισκέπτης σήμερα θαυμάζει τον μεγαλοπρεπή εικονογραφημένο ενοριακό ναό του πολιούχου της προς τιμή του Αγίου Νικολάου, με το ανεκτίμητης αξίας σκαλιστό ξύλινο χειροποίητο τέμπλο του, απομεινάρι του μοναστηριού του Προφήτη Ηλία (Αϊ-Λιά). Πρωτοχτίστηκε άγνωστο χρονολογικά πότε, ακριβώς μέσα στο χώρο του φυσικού κάστρου. Προτίμησαν να χτίσουν το ιερό του Αγίου Νικολάου στο μέρος αυτό (μέσα στο Κάστρο) γιατί ήταν δυσκολοπλησίαστο και έτσι εύκολα προστατευόταν από λεηλασία περαστικών. Ήταν μέρος από τη φύση του διαμορφωμένο, που μόλις έπαιρναν ειδοποίηση οι διασκορπισμένοι άνθρωποι στις απασχολήσεις τους, από τα γύρω παρατηρητήρια (Βουκινοτάπια και Μεγάλη Ράχη) κατέφευγαν προς την πλαγιά του Κάστρου και του Καρφοπεταλιά. Με το πέρασμα του χρόνου και ύστερα από σαρωτική, θανατηφόρα επιδημία όπως θέλει η παράδοση ή από καθίζηση, το χωριό μεταφέρθηκε στη βορειοδυτική περιοχή της Αράχωβας, όπου έχτισαν νέα εκκλησιά προς τιμήν του Αγίου Νικολάου.
Μοναστήρι του Αϊ-Λιά
Το μοναστήρι του Προφήτη Ηλία (Αϊ-Λιά) Αράχωβας κατά την παράδοση υπήρχε 300 μέτρα περίπου πιο κάτω από την σημερινή του τοποθεσία, χωρίς κανείς να ξέρει το πότε ιδρύθηκε. Αν είχε μεταφερθεί στη σημερινή του θέση, όπου είναι το εξωκλήσι του Προφήτη Ηλία, πριν από το 1778-1779 οπότε το ανακαίνισε και αγιογράφησε ο Αθανάσιος Σισμάνης, ως κτήτορας, αυτό δεν είναι δυνατό να εξακριβωθεί. Μια φθαρμένη από τον καιρό επιγραφή σε πλάκα που είναι εντοιχισμένη πάνω από την κύρια είσοδο του εξωκλησιού λέει ότι ανακαινίσθηκε από τον Αθανάσιο Σισμάνη το 1778, «Ανεκαινίσθη εκ βάθους δια εξόδου άρχοντος Κυρ. Θανάση Σισμάνη. Αράχοβα 1778», ενώ σε εικόνες που αγιογραφήθηκαν το 1778-1779 αναγράφεται πάνω τους το όνομα του Αθανασίου Σισμάνη. Όταν καταργήθηκε το μοναστήρι στα 1833, μαζί με όσα είχαν λιγότερους από έξι (6) καλόγερους, εγκαταλείφθηκαν και κατάρρευσαν οι βοηθητικοί χώροι και μίκρυναν την Εκκλησία. Βέβαιο είναι ότι η θέση του καθολικού κύριου οικήματος του μοναστηριού ήταν στο βορειοδυτικό χώρο του εξωκλησιού και τα δε ξεχωριστά σπιτάκια των μοναχών στη βορειοανατολική πλαγιά επάνω από το μοναστήρι. Οι διαστάσεις της εκκλησίας ήταν μεγαλύτερες από αυτές που έχει το καθολικό σήμερα. Αυτό διαπιστώνεται από το αρίστης τέχνης τέμπλο, που μετά την κατάργηση του μοναστηριού μεταφέρθηκε και τοποθετήθηκε στην εκκλησιά του Αγίου Νικολάου, ενοριακού ναού της Αράχωβας.
Εξωκλήσι του Αγίου Συμεών
Στη δυτική πλαγιά της Μεγάλης Ράχης και στο ύψος του Αγίου Νικολάου σώζεται το εξωκλήσι του Προφήτη Συμεών. Ο περίγυρος του ήταν νεκροταφείο στο διάστημα του παρελθόντος, που το χωριό βρισκόταν στην ακμή του. Ύστερα από χρόνια, μετά την καταστροφή του χωριού, ξανάγινε συνοικισμός το Παλιοχώρι. Ο περίγυρος του αποτελούσε και πάλι νεκροταφείο, όπως μαρτυρούν νεκροκόκαλα, που ξεπέχουν από καιρό σε καιρό και φανερώνονται στον όχτο του ρέματος. Τον Προφήτη Συμεών τον διατήρησαν οι πιστοί εκεί που πρωτοσυστάθηκε και λειτουργείται ως τώρα την 1η του Σεπτέμβρη, Πρωτοχρονιά για την Εκκλησία.
Εξωκλήσι των Αγίων Ταξιαρχών
Στα βορειοδυτικά του Προφήτη Συμεών και σε απόσταση 300 μέτρων, στην άκρη του Παλιοχωριού σώζεται η τοπωνυμία «Άγιοι Ταξιάρχες». Πότε πρωτοχτίστηκε το ιερό αυτό προσκύνημα και πόσον καιρό τιμήθηκαν οι Άγιοι Ταξιάρχες από τους παλιότερους, δεν μαρτυριέται από πουθενά. Τότε που άκμαζε το χωριό στο Παλιοχώρι θα είχε χτιστεί και η Εκκλησία για τους Άγιους Ταξιάρχες. Όταν το χωριό μεταφέρθηκε, παράτησαν την Εκκλησιά και αυτή κατέρρευσε. Από μια πλάκα που βρέθηκε στο σημερινό νεκροταφείο, που έχει τη χρονολογία 1050, πρέπει να συμπεράνουμε ότι το νεκροταφείο λειτουργούσε εκεί με το παρεκκλήσι των Αγίων Ταξιαρχών. Στα 1907-1908 ξαναχτίστηκε το εξωκλήσι στην αρχική του θέση, στο Παλιοχώρι, σε εκπλήρωση τάματος του χωριανού μας Νικ. Χαρ. Ρήγα, όμως δεν άντεξε σε βαθιά καθίζηση και διαλύθηκε το 1918. Σήμερα το εξωκλήσι των Αγίων Ταξιαρχών βρίσκεται χτισμένο μέσα στο νεκροταφείο του χωριού.
Εξωκλήσι της Παναγίας (Παναούλα)
Ο ναός της Παναγίας που χτίστηκε στο κέντρο της αγροτικής περιφέρειας της Αράχωβας πήρε και το όνομα Παναγιές και το διατηρεί έως σήμερα. Αυτή φαίνεται ότι είναι το πρώτο χριστιανικό προσκύνημα. Είναι χτισμένο πάνω σε προχριστιανικό ιερό, όπως μαρτυρείτε από βάση βωμού, που βρέθηκε στα θεμέλια του ίδιου του ανακαινισθέντος εξωκλησιού σε ένα τόπο με πολλά θραύσματα κεραμιδιού, δείγμα παμπάλαιου οικισμού.
Κάστρο Αράχωβας
Ίχνη πελασγικού Κυκλώπειου τείχους σώζονται στο αρχαίο ιερό ακριβώς επάνω από την Ευηνολίμνη και στο οποίο έβρισκαν καταφύγιο οι πρόγονοι μας, όταν κινδύνευαν από επιδρομές αλλοεθνών και λοιμικές επιδημίες. Η περιοχή αμφιθεατρικά από το φυσικό δασωμένο σήμερα Κάστρο μέχρι τον παραπόταμο Κλινοβίτη, νότια της Αράχωβας, αποτελούσε μια πολυάνθρωπη πόλη στα αρχαία χρόνια με άγνωστο όνομα και με ιερό στη θέση «Παναούλα». Σώζονται και διατηρούνται σε πολύ καλή κατάσταση, μία λευκή λίθινη βάση, (βάθρο) αρχαίου αγάλματος και διαστάσεων 0,75 Χ 1,30 με εγχάρακτη επιγραφή σε Ευβοϊκή γραφή. Πολύ πριν τον Τρωικό πόλεμο, περί τα 1500-1300 π.Χ., με επίκληση στον Ύψιστο Δία και αναφορά στον Κολυδώνειο κάπρο, που χρησιμοποιήθηκε σαν Αγία Τράπεζα, λόγω της κατασκευής της στα χριστιανικά χρόνια και άλλη μακρόστενη πέτρα λαξευτή, με αύλακα στο κέντρο, όπου θυσίαζαν τα ζώα και μετέπειτα άναβαν τα κεριά. Το ειδωλολατρικό αυτό ιερό προς τιμή του Δία και της Άρτεμης, ρυθμού βασιλικής, μετετράπη σε χριστιανικό και αποτέλεσε το πρώτο κέντρο λατρείας της Παναγίας στην περιοχή, μεταξύ των ετών 313-404 μ.Χ.
Θέση Αλεφάντω
Ένα με δυο χιλιόμετρα ανατολικά της Παλιαράχωβας στη θέση "Αλεφάντω", βρέθηκε λίθινη σωζόμενη επιγραφή του 4ου-3ου π.Χ. αιώνα σχετική με ιστορικά πρόσωπα και τη μετοίκηση της παρατριχώνιας πόλεως της Μέταπας στην περιοχή του χωριού μας καθώς και επιγραφή που όμως χάθηκε "Γερανού του κεραμέως", που μαρτυρεί την ύπαρξη αρχαίου κεραμοποιείου. Άλλωστε και η γειτονική τοποθεσία "Πουλιάνα", που μαρτυρεί πόλη που βούλιαξε και γεωλογική απόδειξη τούτου αποτελεί οτι είναι διάσπαρτη από κεραμίδια.
Μεγάλη Βρύση
Αξίζει μια εκδρομή στην κρουσταλλένια Μεγάλη Βρύση που περικλείεται από αιωνόβια πλατάνια και μια τεράστια σπηλιά από την οποία βγαίνει το νερό. Εκεί βρίσκεται και το υδραγωγείο του χωριού.
Κωνσταντίνος Παπαδημητρίου.
Ο ΑΟΙΔΙΜΟΣ ΑΡΑΧΩΒΙΤΗΣ ΗΓΟΥΜΕΝΟΣ Ι. Μ. ΠΡΟΥΣΙΩΤΙΣΣΗΣ...του Γεωργίου Γαλανόπουλου, δικηγόρου στον Άρειο Πάγο.
Ο Κωνστάντιος Παπαδημητρίου, Ιερομόναχος και Πνευματικός, διετέλεσεν επί πολλά έτη ηγούμενος στην Ιερά Μονή Προυσιωτίσσης.
Γεννήθηκε το 1850 στην Αράχωβα Ναυπακτίας. Ο πατέρας του Γιάννης ήταν πάμφτωχος και αντί για γράμματα τον έστειλε να βόσκη τα λίγα γιδοπρόβατα που είχε για τη συντήρηση της οικογένειάς του και των πέντε παιδιών του. Προερχόταν από παπαδοοικογένεια. Ο παππούς του Παπαδημητρασκούρας, ιερέας, του έμαθε να συλλαβίζη στο Ψαλτήρι, στον Οκτώηχο και στο Ευαγγέλιο. Μπροστά στα άλλα τσοπανόπουλα σήκωνε μικρές πλακερές πέτρες για Ευαγγέλιο και Άγιο Ποτήριο κι έβγαζε τα Άγια, κρατώντας ψηλά στο κεφάλι του και συνοδεύοντας τις κατάλληλες κινήσεις με τις ανάλογες ψαλμωδίες. Ο θείος του παπα-Σπύρος, ήταν εφημέριος της Αράχωβας έως το 1918 και ο καλλίφωνος πρωτοξάδερφός του Ιεροδιάκονος Μιχαήλ, δεν πρόλαβε να γίνη ιερέας, γιατί σκοτώθηκε στον πόλεμο του 1918.
Ο Κωνστάντιος δεν κάθησε ποτέ σε θρανίο να μάθη γράμματα. Μόνος του κατόρθωσε κι έμαθε τα στοιχειώδη, που τα καλλιέργησε σε τέτοιο βαθμό, ώστε μελετούσε και κατανοούσε πλήρως θεολογικά και φιλοσοφικά συγγράμματα, ενώ τηρούσε το τυπικό των ιερών ακολουθιών και θείων λειτουργιών κατά γράμμα. Ήταν κάτοχος θεολογικών γνώσεων, ώστε παρέπεμπε τους αναγνώστες στις οικείες σελίδες των βιβλίων. Υπήρξε τύπος εναρέτου και σεμνού Ιερομονάχου και βοήθησε οικονομικά, εκτός από την οικογένειά του, πολλούς νέους που ήταν επιμελείς, για να σπουδάσουν.
Είχε στενή και αγαστή συνεργασία με τον Αραχωβίτη Ιερομόναχο Βαρλαάμ Δρίβα, που ασκήτευε σε κελλί της Μονής Ιβήρων στο Άγιον Όρος και έφερε στον Προυσσό στα 1918-1920 δύο μεγάλες και εξαιρετικής καλλιτεχνικής ζωγραφικής τέχνης εικόνες, των Αγίων Πάντων και του Ευαγγελισμού, που τις είχε αγιογραφήσει ο Ιωακείμ της Σκήτης των Καυσοκαλυβίων. Οι εικόνες αυτές δυστυχώς απετεφρώθησαν το 1944, όταν οι Γερμανοί πυρπόλησαν το μοναστήρι του Προυσσού.
Ο Κωνστάντιος ήταν ευσεβής και καλωσυνάτος ηγούμενος με πολλές ικανότητες. Επί της ηγουμενίας του έγιναν πολλά έργα. Ανύψωσε τη Μονή ηθικώς και περιφρούρησε παντοιοτρόπως τα περιουσιακά της στοιχεία. Έκτισε πανδοχείο στη θέση Καρυές, για να βρίσκουν κατάλυμα, τροφή και ύπνο οι περαστικοί και τα ζώα τους. Κατασκεύασε υδραγωγείο μεταφέροντας νερό από πολύ μακρινή απόσταση. Ανακαίνισε το ερημοκκλήσι του Αγίου Ιωάννου του Ριγανά, ανήγειρε το ανατολικό μέγαρο της Ιεράς Μονής το 1920, που το προόριζε για Ησυχαστήριο των πατέρων και σκόπευε να κτίση και ναό για τις ακολουθίες στο μικρό λεγόμενο αλώνι, αλλά το 1921 έπαθε ημιπληγία και έτσι δεν ολοκλήρωσε τα σχέδιά του.
Εκοιμήθη την 1η Ιανουαρίου του 1926 και ετάφη στην Ιερά Μονή, που τόσο αγάπησε και αόκνως υπηρέτησε. Επί ηγουμενίας του τηρούσε το άβατο της μονής για τις γυναίκες, εκτός από το διάστημα 15-25 Αυγούστου κάθε χρόνο. Η απόφαση αυτή υπαγορευόταν και από Πατριαρχικό Γράμμα. Μετά το 1922 το μέτρο αυτό ατόνησε και έτσι άνδρες και γυναίκες έχουν τα ίδια προσκυνηματικά δικαιώματα όλον τον χρόνο.
Η ήρεμη και άγια μορφή του Κωνσταντίου διασωζόταν μέχρι πριν 2-3 δεκαετίες από διηγήσεις προσκυνητών και ηλικιωμένων κατοίκων του Προυσσού και των γύρω χωριών, που ανέφεραν το όνομά του με ευλάβεια και τον πίστευαν για άγιο άνθρωπο.
Γράφω αυτά ευλαβικά, ως μνημόσυνο, στον αοίδιμο χωριανό μου, π. Κωνστάντιο Παπαδημητρίου, με την συμπλήρωση εφέτος 80 χρόνων από την κοίμησή του.
«Μακάριοι οι εν Κυρίω αποθνήσκοντες».
Αιωνία του η μνήμη.–
Ο Κωνστάντιος Παπαδημητρίου, Ιερομόναχος και Πνευματικός, διετέλεσεν επί πολλά έτη ηγούμενος στην Ιερά Μονή Προυσιωτίσσης.
Γεννήθηκε το 1850 στην Αράχωβα Ναυπακτίας. Ο πατέρας του Γιάννης ήταν πάμφτωχος και αντί για γράμματα τον έστειλε να βόσκη τα λίγα γιδοπρόβατα που είχε για τη συντήρηση της οικογένειάς του και των πέντε παιδιών του. Προερχόταν από παπαδοοικογένεια. Ο παππούς του Παπαδημητρασκούρας, ιερέας, του έμαθε να συλλαβίζη στο Ψαλτήρι, στον Οκτώηχο και στο Ευαγγέλιο. Μπροστά στα άλλα τσοπανόπουλα σήκωνε μικρές πλακερές πέτρες για Ευαγγέλιο και Άγιο Ποτήριο κι έβγαζε τα Άγια, κρατώντας ψηλά στο κεφάλι του και συνοδεύοντας τις κατάλληλες κινήσεις με τις ανάλογες ψαλμωδίες. Ο θείος του παπα-Σπύρος, ήταν εφημέριος της Αράχωβας έως το 1918 και ο καλλίφωνος πρωτοξάδερφός του Ιεροδιάκονος Μιχαήλ, δεν πρόλαβε να γίνη ιερέας, γιατί σκοτώθηκε στον πόλεμο του 1918.
Ο Κωνστάντιος δεν κάθησε ποτέ σε θρανίο να μάθη γράμματα. Μόνος του κατόρθωσε κι έμαθε τα στοιχειώδη, που τα καλλιέργησε σε τέτοιο βαθμό, ώστε μελετούσε και κατανοούσε πλήρως θεολογικά και φιλοσοφικά συγγράμματα, ενώ τηρούσε το τυπικό των ιερών ακολουθιών και θείων λειτουργιών κατά γράμμα. Ήταν κάτοχος θεολογικών γνώσεων, ώστε παρέπεμπε τους αναγνώστες στις οικείες σελίδες των βιβλίων. Υπήρξε τύπος εναρέτου και σεμνού Ιερομονάχου και βοήθησε οικονομικά, εκτός από την οικογένειά του, πολλούς νέους που ήταν επιμελείς, για να σπουδάσουν.
Είχε στενή και αγαστή συνεργασία με τον Αραχωβίτη Ιερομόναχο Βαρλαάμ Δρίβα, που ασκήτευε σε κελλί της Μονής Ιβήρων στο Άγιον Όρος και έφερε στον Προυσσό στα 1918-1920 δύο μεγάλες και εξαιρετικής καλλιτεχνικής ζωγραφικής τέχνης εικόνες, των Αγίων Πάντων και του Ευαγγελισμού, που τις είχε αγιογραφήσει ο Ιωακείμ της Σκήτης των Καυσοκαλυβίων. Οι εικόνες αυτές δυστυχώς απετεφρώθησαν το 1944, όταν οι Γερμανοί πυρπόλησαν το μοναστήρι του Προυσσού.
Ο Κωνστάντιος ήταν ευσεβής και καλωσυνάτος ηγούμενος με πολλές ικανότητες. Επί της ηγουμενίας του έγιναν πολλά έργα. Ανύψωσε τη Μονή ηθικώς και περιφρούρησε παντοιοτρόπως τα περιουσιακά της στοιχεία. Έκτισε πανδοχείο στη θέση Καρυές, για να βρίσκουν κατάλυμα, τροφή και ύπνο οι περαστικοί και τα ζώα τους. Κατασκεύασε υδραγωγείο μεταφέροντας νερό από πολύ μακρινή απόσταση. Ανακαίνισε το ερημοκκλήσι του Αγίου Ιωάννου του Ριγανά, ανήγειρε το ανατολικό μέγαρο της Ιεράς Μονής το 1920, που το προόριζε για Ησυχαστήριο των πατέρων και σκόπευε να κτίση και ναό για τις ακολουθίες στο μικρό λεγόμενο αλώνι, αλλά το 1921 έπαθε ημιπληγία και έτσι δεν ολοκλήρωσε τα σχέδιά του.
Εκοιμήθη την 1η Ιανουαρίου του 1926 και ετάφη στην Ιερά Μονή, που τόσο αγάπησε και αόκνως υπηρέτησε. Επί ηγουμενίας του τηρούσε το άβατο της μονής για τις γυναίκες, εκτός από το διάστημα 15-25 Αυγούστου κάθε χρόνο. Η απόφαση αυτή υπαγορευόταν και από Πατριαρχικό Γράμμα. Μετά το 1922 το μέτρο αυτό ατόνησε και έτσι άνδρες και γυναίκες έχουν τα ίδια προσκυνηματικά δικαιώματα όλον τον χρόνο.
Η ήρεμη και άγια μορφή του Κωνσταντίου διασωζόταν μέχρι πριν 2-3 δεκαετίες από διηγήσεις προσκυνητών και ηλικιωμένων κατοίκων του Προυσσού και των γύρω χωριών, που ανέφεραν το όνομά του με ευλάβεια και τον πίστευαν για άγιο άνθρωπο.
Γράφω αυτά ευλαβικά, ως μνημόσυνο, στον αοίδιμο χωριανό μου, π. Κωνστάντιο Παπαδημητρίου, με την συμπλήρωση εφέτος 80 χρόνων από την κοίμησή του.
«Μακάριοι οι εν Κυρίω αποθνήσκοντες».
Αιωνία του η μνήμη.–
Εμφύλιος: Η Μάχη της Αράχωβας.
Η μάχη της Αράχωβας από την πλευρά της Εθνοφυλακής:
Α Π Ο Ρ Ρ Η Τ Ο Ν
Από 6ον Τάγμα Εθνοφρουράς
Σ.Τ.Γ 909 Α τη 27 Ιανουαρίου 1948
Αριθ.Α.Π.246
Προς: 86 Περιοχή
Κοιν: ......./Α1
......./Α1
......./Α1
Θέμα: Έκθεσις πεπραγμένων Τάγματος
Η συγκρότησις του Τάγματος ήρξατο την 1ην Νοεμβρίου 1947 εν Πάτρα. Επραγματοποιήθη λίαν εσπευσμένως και με ποικίλλας ελλείψεις εις εξάρτυσιν, οπλισμόν κ.λ.π. Την 21 Νοεμβρίου το Τάγμα διετάχθη να κινηθή προς τον προορισμόν του, χωρίς να κατορθώση να συμπληρωθή εις άνδρα και υλικά και χωρίς να γνωρίζουν οι αξιωματικοί και άνδρες την χρήσιν των νέων όπλων. Ο οπλισμός παρελήφθη την 12-14 Νοεμβρίου. Εγένετο μία βολή όπλου, καμία οπλοπολυβόλου, όλμων κ.λ.π. και έχον 84 οπλίτας αναρχικούς, 9 βοηθητικούς και περί τους 30 υπό ένδειξιν απαλλαγής, πάσχοντα από διάφορα νοσήματα.
Έφθασεν εις Ναύπακτον την αυτήν ημέραν και αμέσως έλαβε την διαταγήν κινήσεως και διατάξεως των λόχων.
Ο 1ος λόχος κατηυθύνθη εις Παλαιοξάριον Δωρίδος, υπαχθείς τακτικώς υπό Τ.Σ.86ης περιοχής (Α.Π. 2061/21-11-47 διαταγή 86 περιοχής). Ο 2ος λόχος εις Διπλάτανον, ο 4ος εις Κόνισκαν Τριχωνίδος και ο 3ος εις *Ναυπακτίας, η δε Διοίκησις του Τάγματος εις Πλάτανον, μετά του Λόχου Διοικήσεως.
Ως ήτο προφανές, η τοιαύτη διάταξις των λόχων του Τάγματος, ευρισκομένων εις αποστάσεις τοιαύτας αλλήλων και εις έδαφος δύσβατον και εν πολλοίς αδιάβατον ώστε η υποστήριξις του ενός υπό του ετέρου να καθίσταται αν μη αδύνατος, τουλάχιστον προβληματική, εκίνησεν αμέσως την προσοχήν μου, εν συνδιασμώ προς την γυμνότητα της έδρας του Τάγματος, δι’ ενδεχομένην επέμβασιν, μη διαθετούσης ουδεμίαν εφεδρείαν, αλλ’ ούτε και εν οπλοπολυβόλον ή όλμον διά την άμυνά της, ως διά των υπ’ αριθ. Α.Π.191/27-11-47 και 277/7-12-47 αναφορών μου εξιστόρησα τα παρουσιαζόμενα δυσχερείας και ελλείψεις, υποβαλών άμα και σχετικά προτάσεις μη υιοθετηθείσας.
Κατόπιν αναφοράς μου, διατάσσεται η μεταστάθμευσις του 2ου λόχου εκ Διπλατάνου εις Άγιον Δημήτριον, πλην μιάς διμοιρίας εις έδραν Τάγματος. Εκ της μετακινήσεως ταύτης εδημιουργήθη παρεξήγησις και μοι απηγορεύθη οιαδήποτε κίνησις τμήματος άνευ διαταγής.
Την 23-12-47 το Τ.Σ. 86 Περιοχής διά του υπ’ αριθ. 2090/23.10.* σήματός του μας γνωρίζει “Σοβαραί δυνάμεις Συμμοριτών επετέθησαν από πρωΐας εναντίον 2ου λόχου 9ου Σ.Π. Άνω Προστοβά. Στοπ. Κατόπιν τούτου θέτομεν άπαντα τμήματα 6ου Τ.Ε.εν επιφυλακή. Στοπ. Εκπεμφθώσι περίπολοι αναγνωρίσεως. Στοπ. Πάσαν πληροφορίαν αναφέρατε τάχιστα ημίν. Στοπ.”
Την 23/12/47 η 86 περιοχή διά της υπ’ αριθ.*/* διαταγής της, διέταξε την μεταστάθμευσιν του 3ου λόχου Κλεπά εις Αράχωβαν, κατόπιν προτάσεώς μας διά του Υποδιοικητού του Τάγματος, επί τούτω μεταβάντες εις Αγρίνιον.
Ο 4ος λόχος Κονίσκης εκ της αποχωρήσεως του 3ου λόχου Διπλατάνου και εκ της επιθέσεως εναντίον της Προστοβάς, απεμονώθη τελείως και θα αιχμαλωτίζετο ολόκληρος, διότι η μοναδική διάβασις υποχωρήσεως μέσω Διπλατάνου, είχε καταληφθή ισχυρώς υπό συμμοριτών λόχου Ρουμελιώτου κ.λ.π.ως επληροφορήθημεν και ως ο ίδιος ο Διοικητής λόχου εδήλωσεν εις τον συλληφθέντα λοχίαν Χαντζήν εις Αράχωβαν.
Την 23-12-47 ώραν 15.20 το Τ.Σ. διά του υπ’ αριθ. 2093 σήματός του μας διαβιβάζει: “μελετήσατε περίπτωσιν ενισχύσεως λόχου Κονίσκης. Λάβατε μέτρα ταχείας επεμβάσεως, ενισχύσεως δι’ ανωτέρω περίπτωσιν. Στοπ. Γνωρίσατε ημίν σχετικώς. Γνώμη μας εξασφαλισθή διάβασις Πουλινού.”
Η διοίκησις του Τάγματος πεπεισμένη διά το αδύνατον της ενισχύσεως, λόγω της αποστάσεως (20 ώραι τουλάχιστον μέσω Αγ.Δημητρίου-Διπλατάνου και διά του δυσβάτου και μοναδικού δρομολογίου) απήντησε διά του κάτωθι σήματος: “Αριθ.580 231520 προς Τ.Σ. Ενίσχυσις λόχου Κονίσκης νύκτα αδύνατος. Ημέρα πολύ δύσκολος μέσω Διπλατάνου. Μόνον μια διμοιρία λόχου Αγ. Δημητρίου διαθέσιμος. Στοπ. Έδρα Τάγματος στερείται εφεδρεία οπλοπολυβόλων και όλμων απαραιτήτων διά το ορεινόν έδαφος. Διάβασις Πουλινού κατεστράφη, ποταμός αδιάβατος.”
Την 24-12-47 η 86 περιοχή διά της υπ’ αριθ. 2462/24.10.* διαταγής της διατάσσει την μεταστάθμευσιν του 4ου λόχου εις Άγ. Δημήτριον. Την νύκτα της 24-25/12-47, ο λόχος έχων τας άνω πληροφορίας, κινείται προς Εύηνον ποταμόν και κατόρθωσε, με ολονύκτιον αγώνα, υπό βροχήν, να διαπεραιωθή με άπαντα τα υλικά του, διά σχοινίων, κορμών δένδρων κ.λ.π. μαζύ με αρκετούς κατοίκους Κονίσκης.
Την 25-12-47 και περί ώραν 7.30 πρωϊνήν ο λόχος εκκινά διά τον προορισμόν του, Άγ.Δημήτριον. Η περιοχή διά σήματός της διατάσσει, ο λόχος αναστρέφων να βαδίση προς Αχλαδόκαστρον, προς εξασφάλισιν των εκεί γεφυρών, όπου παρέμεινε μέχρι της 30-12-47, οπότε διετάχθη ίνα μετασταθμεύση εις Πλάτανον, αναχωρήση δε αμέσως η διμοιρία του 2ου λόχου δι’ Άγ. Δημήτριον.
Την 9-1-1948 ελάβαμεν το κάτωθι σήμα του Τ.Σ. της 86 περιοχής: “Αριθ.Α.Π.2084/091430. Επιβεβαίωσις προφορικής διαταγής. Στοπ. Άπασα φρουρά Χ 80-34 συμπτυχθή εις Χ 70-32 ένθα ενωθή μετά εκεί ευρισκομένου λόχου. Στοπ. Αναφέρατε εκτέλεσιν. Στοπ.” διά την ιστορίαν αναφέρω απάντησιν 3ου λόχου, έχουσαν ούτω: “Α.Π. 13/9-1-48 Μεγάλη ποσότης υλικών, έλλειψις μεταγωγικών και άμαχος πληθυσμός, εντός απόψε σύμπτυξις αδύνατος. Στοπ. Όλοι συναποθάνωμεν οχυρά Αραχώβης. Στοπ. Διατάξατε. Στοπ.”
Την αυτήν ημέραν λαμβάνομεν το ακόλουθον σήμα του Τ.Σ. 86 Περιοχής. “Α.Π. 2091/092340. Φρουρά Αραχώβης παραμείνει Αράχωβαν, ακυρουμένου υπ’ αριθ.2084/9-1-48 σήματός μου. Στοπ.” Κατόπιν τούτου διαβιβάσθη εις 3ον λόχον το υπ’ αριθ.80/0923* ημέτερον σήμα, έχον ούτω: “Παραμείνατε θέσεις σας μέχρι νεωτέρας διαταγής, ακυρουμένου του υπ’ αριθ. 79 σήματός μου. Στοπ.”
Την 28-12-47 ελάβαμεν επίσης το υπ’ αριθ. 2811/281800 σήμα της 86 Περιοχής έχον ούτω: “Λόχος Αραχώβης μετά αποσπάσματος Χωρ/κής προετοιμασθή προς μεταστάθμευσιν Άγιον Δημήτριον. Στοπ. Περίπτωσιν ισχυράς προσβολής προ μετασταθμεύσεως, τμήματα συμπτυχθώσιν Άγ.Δημήτριον. Στοπ. Κάτοικοι, ειδοποιηθώσι καταλλήλως. Στοπ.”
Επί του εν λόγω σήματος απηυθύναμεν εις την 86 περιοχήν το υπ’ αριθ. 687/291000 σήμα μας, έχον ούτω: “Διατάξατε αν μεταστάθμευσις 3/6 λόχου και αποσπάσματος Αραχώβης εκτελεσθή αμέσως, 2811 σήμα δεν διευκρινίζει.” Εις δε τον 3ον λόχον μας το υπ’ αριθ. 624/282000 σήμα μας έχον ούτω: “ 3ος λόχος και Απόσπασμα Αραχώβης εις περίπτωσιν ισχυράς προσβολής, συμπτυχθή Άγ.Δημήτριον. Στοπ. Κάτοικοι ειδοποιηθώσι καταλλήλως. Στοπ.” Την 051110 ελάβαμεν το κάτωθι σήμα του Τ.Σ. 86 Περιοχής: “Αριθ. 2065 Αναφέρατε εάν προσβαλλομένης ισχυρώς Αραχώβης και εις περίπτωσιν κάμψεως αμυνομένων, είναι εξησφαλισμένη υποχώρησις τούτων διά γεφυρών Άγ. Δημητρίου και τοιαύτης Νεοχωρίου. Στοπ. Ωσαύτως εάν δύνασθε ανωτέρω φρουράν υποχωρούσαν εν πιέσει. Στοπ. Παρακαλουθήσατε κινήσεις προς Α και ΒΑ. Στοπ.”
Το Τάγμα έχον πληροφορίας περί των κινήσεων και της συγκεντρώσεως των συμμοριακών συγκροτημάτων εις Κόνισκαν, Προυσόν, Αμπέλια, ας ανέφερε δι’ υπ’ αριθ.116 σήματος, ως και των κινήσεων του Τάγματος Νικηφόρου εναντίον των τμημάτων μας, εκ της περιοχής Δωρίδος, έχον δε τα πλευρά του τελείως ακάλυπτα, εις αποστάσεις πολλών χιλιομέτρων, απήντησε διά του κάτωθι σήματος: “Επί υμετέρου 2065. Γέφυραι Αγίου Δημητρίου και Νεοχωρίου κατέχονται υπό ημετέρων συνεχώς. Φρουρά Αραχώβης υποχωρούσα λόγω πιέσεως από Β. δύναται να συνδράμη λόχος Αγίου Δημητρίου, εκτός προσβολής τούτου από Ανατολών. Εκ Πλατάνου συνδρομή ανωτέρω φρουράς δύσκολος, λόγω αποστάσεων και δυσβάτων οδών.”
Την 28-12-47 διεγράφοντο αι προθέσεις των Συμμοριακών συγκροτημάτων, ίνα επιτεθούν εναντίον μας. Απέστειλα το κάτωθι σήμα προς 86 περιοχήν έχον ούτω: “Κατά πληροφορία απογευματινάς ώρας χθές αντάρται εισήλθον Κόνισκαν. Συνελήφθη Ιερεύς Κονίσκης. Την αυτήν ώραν εθεάθησαν 4-5 συμμορίται με Στρατ. στολάς εις απέναντι όχθην ποταμού. Την πρωΐαν της χθές ετέρα ομάς συμμοριτών περιεφέρετο εις (Χ.7130) (Πούλινος) βληθείσα ετράπη προς ΒΔ. Ετέρα πληροφορία ότι ερευνούν προς ανεύρεσιν πόρων του ποταμού. Παρακαλώ ενεργήσατε επειγόντως ενισχυθή έδρα Τάγματος δι’ επαρκούς δυνάμεως μετ’ αναλόγου οπλισμού. Το τάγμα ουδεμίαν δύναμιν διαθέτει πλην ελαχίστων βοηθητικών και αναπήρων, στερούμενον παντελώς όλμων και οπλοπολυβόλων. Απεκδύομαι πάσης ευθύνης διά παν συμβησόμενον. Προτείνω 4ος λόχος εγκατασταθή Πλάτανον. Έδρα Τάγματος μετακινηθή Παλαιόπυργον, όπου δημοσία οδός δι’ ανεφοδιασμόν κ.λ.π.” Επί του σήματός μου τούτου παρατηρήσεις διά του υπ’ αριθ. 2519/282000 σήματος 86 περιοχής, τονίζοντας ότι απαγορεύεται η χρήσις της φράσεως (απεκδύομαι πάσης ευθύνης) εις αναφοράς ή προτάσεις, ην ηναγκάσθην να προσθέσω λόγω των πληροφοριών ας είχον και η Διοίκησις εγνώριζε την δημιουργηθείσαν κατάστασιν.
Όντως την 8-1-48 το Τάγμα Παπούα κατεσκεύασε πορθμείον εις Πούλινον (Ευήνου), ίνα εντεύθεν διαβούν και επιτεθούν εναντίον της έδρας του Τάγματος εις Πλάτανον. Μεταφέρω ενταύθα το υπ’ αριθ. 2080/092225 σήμα του Τ.Σ. της 86 περιοχής έχον ούτω: “8/1 Σ.Δυνάμεως Τάγματος κατεσκεύασαν πορθμείον εις (Χ.7028).
Μικρόν τμήμα Σ. ηδυνήθη διαπεραιωθή. Στοπ.Υπόλοιπον λόγω κακοκαιρίας παρέμεινε (Χ.7029) αναζητούν διαβάσεις. Στοπ. Εφιστώμεν προσοχήν διαβάσεως ως και Πουλινόν. Στοπ.”
Την 11-1-47 διά του υπ’ αριθ. 116/111300 σήματός μας, εγνωρίσαμεν εις Τ.Γ. 86 περιοχής πληροφορία, ας ελάβαμεν παρά συλληφθέντος συμμορίτου: “Τάγμα Σ.εκινήθη ώραν 8 προς Πούλινον, ίνα επιτεθή κατά Πλατάνου, κατεσκεύασε γέφυραν ξυλίνην. Διέβησαν εντεύθεν 20 μεταξύ των οποίων και ο συλληφθείς συμμορίτης. Κατόπιν γέφυρα παρεσύρθη και διετάχθη υπόλοιπον αποσυρθή έδραν του.”
Η επίθεσις κατά του Πλατάνου απέτυχεν, εκ λόγων ανωτέρας βίας και διαπιστούται, πόσον δίκαιον είχεν η Διοίκησις του Τάγματος ζητούσα ενίσχυσιν, απεκδυομένης πάσης ευθύνης κ.λ.π.συνεπεία της ανυπαρξίας δυνάμεως και οπλισμού.
Επίθεσις κατά Αγίου Δημητρίου
Την 3ην πρωϊνήν ώραν της 10 τρέχοντος μηνός εξεδηλώθη σφοδροτάτη επίθεσις του Τάγματος Νικηφόρου κατά του Αγ. Δημητρίου σταθμεύοντος 2ου λόχου του Τάγματος.
Ο λόχος ημύνθη σταθερώς μέχρι πρωΐας προξενήσας εις τον εχθρόν βαρύτατας απωλείας, την πρωΐαν δε κατόπιν διαταγής μας, αντεπιτεθείς και υποστηριζόμενος υπό της διμοιρίας ΜΑΥ. Καστανιάς, την οποίαν διέταξα και εκινήθη αμέσως και δυο διμοιριών του 4ου λόχου, ευρισκομένων εις ενέδραν, διαταχθείσαι διά του ασυρμάτου, εκινήθησαν από της 5ης πρωϊνής προς κατεύθυνσιν Χάνι Λιόλιου κ.λ.π. με εντολήν να προσβάλουν εκ των νώτων τον εχθρόν. Αι διμοιρίαι κινούμεναι εσπευσμένως ανέτρεψαν ενέδραν περί το Χάνι Λιόλιου και συνεχίσασαι την καταδίωξιν έφθασαν εις Αρδίνι (υψ. 1701) όπου συνήντησαν τα υποχωρούντα τμήματα των συμμοριτών, μη δυνηθείσαι να συνεχίσουν την καταδίωξιν, ελλείψει πυρομαχικών και βαρέως οπλισμού.
Ιδού ήδη και το υπ’ αριθ. 427/11-1-48 σήμα της 86 περιοχής έχον ούτω: “Ηρωϊκούς Αξιωματικούς, οπλίτας, ΜΑΥ υπερασπιστάς Αγίου Δημητρίου συγχαίρω. Γράφουν και προσθέτουν με ηρωϊκούς αραχωβίτας πολίτιμες σελίδες δόξης εις Ελληνικήν ιστορίαν. Μιμηθήτε το παράδειγμά τους, την απόφασιν της Πατρίδος να μείνη ελευθέρα. Τα σκοτάδια της βίας δεν έχουν πέραση στον ελεύθερο ουρανό της Ελλάδος. Αράχωβα, Αγιος Δημήτριος, Καστανιά, παραμένουν σύμβολα ηρωϊσμού, αυτοθυσίας, επαρχίας Ναυπακτίας. Σας εκφράζω τον προσωπικόν θαυμασμόν μου και την ευγνωμοσύνη της Πατρίδος. Στοπ.”
Κατά την διάρκεια της μάχης ο 2ος λόχος εζήτει πυρομαχικά χωρίς όμως και να δύναται να μας βεβαιώση, εάν η ρήψις ήτο δυνατή και ασφαλής εντός του Αγίου Δημητρίου. Ένεκα τούτου και προς αποφυγήν απευκτέων συνεννοήθην δι’ ασυρμάτου μετά 3ου λόχου Αραχώβης και ειδοποίησα τον 2ον ότι θα εζήτουν την ρήψιν εις Αράχωβαν, του 3ου λόχου αναλαμβάνοντες την προώθησιν εις Αγ.Δημήτριον. Ούτω και εγένετο. Ο 3ος λόχος έσπευσε να αποστείλη πυρομαχικά κ.λ.π. εις τον 2ον διά μεταγωγικών και κατοίκων. Ο 2ος όμως λόχος δεν ανέμενε τον εφοδιασμόν του, αλλά όλως αυτοβούλως και άνευ ουδεμιάς διαταγής, φοβούμενος επανάληψιν της επιθέσεως υπό των Σ. κατά την επερχόμενη νύκτα, συνεπτύχθη εις Αράχωβαν κατά τας εσπερινάς ώρας, συμπαραλαβών μεθ’ εαυτού και τα καθ’ οδόν προς εφοδιασμόν του προωθούμενα πυρομαχικά εξ Αραχώβης.
Ούτω την εσπέραν της 10 τρέχοντος μηνός, ευρίσκοντο εις Αράχωβαν ο 3ος λόχος, ο 2ος λόχος και το απόσπασμα Χωροφυλακής εκ (30) τριάκοντα περίπου ανδρών υπό τον ενωμοτάρχην Καραδήμαν. Το τάγμα ηγνόει την σύμπτυξιν. Περί ώραν 9ην πρωϊνήν της 11 τρέχοντος ο 2ος και 3ος λόχος μοι εγνώριζον το τοιούτον.
Τούτο εγνωρίσαμεν αμέσως διά του υπ’ αριθ. 113/111000 σήματός μας προς το Τ.Σ. 86 περιοχής, έχον ούτω: “2ος λόχος συνεπεία εξαντλήσεως πυρομαχικών και μη εγκαίρου εφοδιασμού του, ηναγκάσθη αυτοβούλως συμπτυχθή Αράχωβαν.”
Διεβιβάσαμεν δε το υπ’ αριθ. 112/110930 σήμα μας προς 2ον λόχον έχον ούτω: “Αναφέρατε αμέσως λόγους συμπτύξεως Αράχωβαν και αποτελέματα μάχης και αν ο 3ος λόχος είχε προωθήσει πυρομαχικά.”
Το Τ.Σ. μας απέστειλε το κάτωθι σήμα 211/111140: “διατάξατε αμέσως 2/6 μεταβή Άγιον Δημήτριον. Στοπ. Εφοδιασμός διά πυρομαχικών από (Χ.8044), ένθα εγένετο ρήψις. Στοπ.”
Επακολουθεί το υπ’ αριθ. 114/111140 σήμα μας προς 2ον λόχον έχον ούτω: “λόχος εφοδιαζόμενος επαρκώς από Αράχωβαν μετασταθμεύση αμέσως Αγ. Δημήτριον, υποστηριζόμενος από 3/6 λόχου. Στοπ. Σύμπτυξίς σας άνευ διαταγής απαράδεκτος. Στοπ. Κλονίζει άπασαν διάταξιν. Στοπ.
Ακολουθεί το υπ’ αριθ. 117/111600 σήμα μας προς 3ον λόχον έχον ούτω: “Αναφέρατε αμέσως 2/6 εκινήθη προς έδραν του.”
Τας βραδυνάς ώρας της 11 λαμβάνομεν το κάτωθι σήμα του 2ου λόχου: “Α.Π.12/11--1-48 σήμα σας ελήφθη 13.30. Στοπ. Εκκίνησις μεταστάθμευσιν αδύνατος προς 15 ώρας. Στοπ. Επέλευσις νυκτός, έλλειψις πληροφοριών περί καταστάσεως Αγ. Δημήτριον και περιορισμένα χρονικά όρια, επικίνδυνος μεταστάθμευσις απόψε. Στοπ. Διατάξατε εάν εγκρίνετε πρωΐαν αύριον. Στοπ.”
Ο 2ος λόχος ως διεπιστώθη νυν, εκινήθη την ημέραν εκείνην αλλ’ ημποδίσθη διά των όπλων υπό του υπενωμοτάρχου Λιάτσου, εκτελούντος ως ισχυρίζεται νυν διαταγήν του ενωμοτάρχου Καραδήμα.
Πάντως την ημέρα εκείνην δεν επετεύχθη η μεταστάθμευσις.
Την πρωίαν της 12ης ελάβομεν το κάτωθι σήμα του 2ου λόχου “Αριθ.Πρωτ.16/120800.Κινούμαι μεταστάθμευσιν, πληροφορήσατε αν τμήματά σας εκινήθησαν ενίσχυσίν μας Αγ.Δημήτριον. Στοπ. Αποστείλατε επειγόντως κουβέρτες, τρόφιμα και άλλα πυρομαχικά. Στοπ. Συνέπτυξα φυλάκιον Αραχώβης. Στοπ. Ασύρματός μας λειτουργεί πλημμελέστατα. Στοπ.”
Ήσυχοι πλέον διά την μεταστάθμευσιν του λόχου διέταξα τα εξής. Ο Ταγματάρχης κ.Αποστολόπουλος δι’ αποσπάσματος να εκτελέση το υπ’ αριθ.116 σήμα της 86 περιοχής (εξερεύνησις του ποταμού Ευήνου εις μεγάλην απόστασιν), συνεκρότησα δε έτερον απόσπασμα και φάλαγγα 25 μεταγωγικών (μια διμοιρία του 4ου λόχου, υπό Ανθλγόν Ανυφαντήν, άνδρες λόχου διοικήσεως υπό Ανθλγόν Καναπίτσαν και 4-5 χωροφυλάκων υπό την διοίκησιν του υπομοιράρχου Μπαμπίλη) διά την ασφαλή προώθησιν των τροφίμων και πυρομαχικών 2ου και 3ου λόχου.
Διά του υπ’ αριθ. 119/120900 σήματός μας προς Τ.Σ. εγνωρίσαμεν την κίνησιν κ.λ.π.
Πράγματι ο λόχος εκινήθη την πρωίαν διά την έδραν του, αλλά και πάλιν ο αυτός υπενωμοτάρχης διά ριπών οπλοπολυβόλου εκ των υψωμάτων, ανέστειλε την κίνησιν, τραυματίσας ελαφρώς δυο εκ των οπλιτών του λόχου. Προς αποφυγήν αιματοχυσίας ο 2ος λόχος επιστρέφει Αράχωβαν.
Από της στιγμής όμως αυτής καταφαίνεται συνδυασμένη προσπάθεια των διοικητών λόχου και ενωμοτάρχου Καραδήμα, όπως κρατηθούν άπαντες εις Αράχωβαν, θεωρούντες ούτω εαυτούς πλέον ασφαλείς και λαμβάνομεν τα κάτωθι σήματα.
Από 2ον λόχον Αριθ. 27/121000 “άνδρες λόχου αρνούνται ακολουθήσουν αξιωματικούς προς μεταστάθμευσιν. Αιτιολογικόν εις (Χ.7832) λίαν εκτεθειμένοι και ελάχιστα πυρομαχικά. Διατάξατε τι μέτρα λάβω. Στοπ.”
Από 3ον λόχον αριθ. 29/121000 Στοπ. Προβλέποντες διάλυσιν 2ου λόχου, διετάξαμεν παραμονήν του Αράχωβαν Στοπ. Άνδρες κατενεμήθησαν φυλάκια. Αιτούν επιμόνως ένωσιν λόχων και παραμονήν των Αράχωβαν. Αντωνόπουλος - Καραδήμας”.
Την 12ην και ώραν 10 εδόθη το κάτωθι σήμα μας προς τον 3ον λόχον. Α.Π.139/2/6 μεταβή απροφασίστως έδραν του. Ευθύνη του βαρυτάτη Στοπ. Ημέτερα τμήματα εκινήθησαν προς Χάνι Λιόλιου από πρωία Στοπ.”
Ο 2ος λόχος δι’ ετέρου σήματός μας γνωρίζει ψευδώς, ίνα αναγκασθώμεν να διατάξωμεν την παραμονήν του εις Αράχωβαν, ότι 400 Σ. ευρίσκονται εις Αγ. Δημήτριον, ένθα καίουν οικίας, λεηλατούν κ.λ.π.
Είναι γεγονός ότι εκ της πληροφορίας ταύτης εθορυβήθημεν τα μέγιστα, εφόσον δεν είχομεν λόγους να αμφιβάλλωμεν διά τας πληροφορίας των τμημάτων μας και εφόσον τμήματά μας εκινούντο προς Αγ. Δημήτριον εν αγνοία των.
Η ανησυχία μας όμως διελύθη μετ’ ολίγον, όταν ελάβαμεν σήμα των προς Αγ. Δημήτριον κινουμένων τμημάτων μας, ότι έφθασαν αισίως εις Αγ. Δημήτριον, χωρίς να συναντήσουν εχθρόν.
Εγνωρίσαμεν τούτο τηλεφωνικώς εις τους εν Αραχώβη λόχους και διατάξαμεν και πάλιν να κατέλθη ο 2ος λόχος εις την έδραν του, απηυθύναμεν δε τα κάτωθι σήματα.
“Α.Π.148/121200 Προς 2ον λόχον, κοινοποίησις 3ον λόχον. Λόχος αναχωρήση αμέσως θέσιν του. Πας δυστροπών τυφεκισθή επί τόπου. Απόσπασμα Μπαμπίλη παραμείνει μετά 2/6 λόχου Αγ.Δημητρίου. Αξκοί λόχων φέρουν βαρυτάτην ευθύνην Στοπ. Προβλέπω συμπαιγνίαν διοικητών λόχων Στοπ. Στάσις σας επαναστατική.”
Επιπροσθέτως υπέβαλα το υπ’ αριθ. 150/121500 σήμα μου προς 86 περιοχήν, με κοινοποίησιν προς Τ.Σ. “Φροντίσατε επειγόντως αποστολήν μονίμων αξκών. Αξκοί 2ου λόχου δεν εκτελούν διαταγάς, παρασυρόμενοι υπό οπλιτών. Καίτοι ενίκησαν λαμπράν νίκην, οφειλομένην μόνον εις οπλίτας και ΜΑΥ. Ήδη ως φαίνεται στρατιώται δεν τους ακολουθούν, μη έχοντες εμπιστοσύνην. Διέταξα τυφεκισμόν επί τόπου παντός δυστροπούντος. Αναφέρουν φανταστικάς πληροφορίας, αναστατώνοντες τας διοικήσεις Στοπ.”
Απόσπασμα Μπαμπίλη διετάχθη να παραμείνει εις Αγ. Δημήτριον και να προωθήση εις Αράχωβα μόνον τα τρόφιμα του 3ου λόχου, αναμένον την άφιξιν του 2ου λόχου. Ο ανθλγός Ανυφαντής διαταχθείς υπ’ εμού τηλεφωνικώς να παραμείνει εις Αγ.Δημήτριον, εξηπατήθη αργότερον υπό του διοικητού του 3ου λόχου, υπιλάρχου Αντωνοπούλου και εκινήθη προς Αράχωβαν με την διαβεβαίωσιν ότι το Τάγμα διέταξε την κίνησιν ταύτην, ενώ αντιθέτως τοιαύτη διαταγή δεν εδόθη.
Ούτω την εσπέραν της 12ης, ευρίσκοντο εις Αράχωβαν, ο 3ος λόχος, ο 2ος, απόσπασμα χωρ/κής και το τμήμα συνοδεία τροφίμων, πλην του υπομοιράρχου Μπαμπίλη και 4-5 χωροφυλάκων, παραμείναντες εις Αγ.Δημήτριον, προφανώς διά να ευρίσκονται εντός της διαταγής, ην έλαβον κατά την εκκίνησιν εκ Πλατάνου και διότι ίσως δεν επρόλαβαν την κίνησιν της διμοιρίας προς Αράχωβαν, ευρισκόμενοι ως πλαγιοφυλακή της όλης φάλαγγος.
Την 12 τρέχοντος και ώραν 1800 απηύθυνα το τελευταίον σήμα προς τον 3ον λόχον έχον ούτω: “Α.Π.161/121800 Στοπ. Διοικητήν Αντωνόπουλον καθιστώ προσωπικώς υπεύθυνον αν 2/6 αύριον πρωίαν δεν ευρίσκεται έδραν του.”
Ε π ί θ ε σ ι ς κ α τ’ Α ρ α χ ώ β η ς
Την 6ην πρωϊνήν ώραν της 13 τρέχοντος μηνός εξεδηλώθη σφοδροτάτη επίθεσις υφ’ ολοκλήρου του συγκροτήματος του Αρχηγείου Δυτικής Στερεάς και του Τάγματος Νικηφόρου.
Εγνωρίσαμεν τούτο αμέσως εις Τ.Σ. 86 Περιοχής και από 6.30 πρωϊνής εζητήσαμεν ενίσχυσιν Αεροπορίας.
Τα εν Αραχώβη τμήματά μας εμάχοντο καλώς μέχρι 15ης ώρας ότε πρώτον το φυλάκιον του υπενωμοτάρχου Λιάτσου εγκατέλειψε τον αγώνα, υπεχωρήσαν.
Το τοιούτον παρέλυσε την όλην διάταξιν. Ο υπενωμοτάρχης το ίδιο βράδυ έφθασεν εις Πλάτανον. Το φυλάκειον Σκρα εμάχετο μέχρι της 17.30 ώρας. Τούτο παρέσυρε τον υπομοίραρχον Μπαμπίλην να μας γνωρίση διά σήματος, ότι τα φυλάκιά μας αμύνονται καλώς.
Η ρήψις της Αεροπορίας ήτο ματαία πλέον, τα πάντα περιήλθον εις χείρας του εχθρού. Τα τμήματά μας επολέμησαν θαυμάσια. Έδωσαν ότι ήτο δυνατόν να δώσουν. Μαχόμενα επί 12ωρο σχεδόν, τελείως απομονωμένα, χωρίς ελπίδα ενισχύσεως, της έδρας του τάγματος μη διαθετούσης εφεδρικόν τμήμα (ο 1ος λόχος αφίχθη εις Πλάτανον μετά διήμερον πορείαν την 11/1/48. Το εσπέρας κατάκοπος λόγω της βροχής και δυσβάτων οδών, άνευ πυρομαχικών και με 9-3 γεμιστήρα κατά οπλοπολυβόλον, χωρίς αντίσκηνα κ.λ.π.) εις κατάστασιν τοιαύτην μη επιτρέπουσαν την χρησιμοποίησιν. Λόγω όμως της εκτάκτου ανάγκης, διέταξα την ανάληψιν υπηρεσίας αμέσως, διά να απαλλάξω τον 4ον λόχον και χρησιμοποίησιν τούτου δι’ ενίσχυσιν, εξερευνήσεις, ενέδρας, συνοδείας υλικών κ.λ.π.
Η Διοίκησις ίσως να συνεκινήθη με τας εκκλήσεις μου, με την παρουσίαν τόσων Συμμοριακών συγκροτημάτων, πέριξ της εν είδη σφηνός διατάξεως του τάγματος, εις βάθος, ως και πλάτος, εν τούτοις μέχρι της 14/1/48, ουδεμία ενίσχυσις μοι εδόθη. Τα τμήματα υπέκυψαν εις ένα τεράστιον και άνισον αγώνα, μαχόμενα, από οικίας εις οικίαν και πολλάκις σώμα προς σώμα, ως ήδη διεπιστώθη.
Οι Συμμορίται διέθετον βαρείς όλμους, με άφθονα βλήματα, 4 βαρέα πολυβόλα, πολλούς ατομικούς όλμους, πάμπολλα αυτόματα όπλα και ελάχιστα ατομικά.
Διεπιστώθη ότι οι Συμμορίται οδηγήθησαν εις Αράχωβαν από κατοίκους της Κλοπάς και ηδυνήθησαν ευθύς αμέσως, άμα τη εκδηλώσει της επιθέσεως να εισέλθουν εις δυο οικίας, να οχυρωθούν και εκείθεν να κατευθύνουν τον αγώνα.
Επίσης η μεταστάθμευσις του 2ου λόχου εις Αράχωβαν εζημίωσε την όλην άμυναν της Αραχώβης, διότι δεν εγένετο ασφαλώς καλή διάθεσις ανδρών και όπλων, τούτο δε οφείλεται κατά μέγα μέρος εις την άγνοιαν Διοικητών λόχων και αξιωματικών, όντες του Ιππικού, Πυρ/κού, Μηχανικού ανθλγοί και μη έχοντες συναίσθησιν της βαρύτητος, ως προς την εκτέλεσιν των διαταγών, διατάξεων, κινήσεων τμημάτων κ.λ.π.
Εάν ο 2ος λόχος ήτο εις Αγ. Δημήτριον ίσως η εξέλιξις να ήτο διαφορετική. Μία κίνησις τούτου, έστω και ανεπιτυχής θα έστρεφε την προσοχήν των Συμμοριτών προς αυτόν και ούτω θα εμειούτο η επιθετικότης κατά της Αραχώβης αν και διεπιστώθη, ότι οι Σ.είχον καταλάβει τα έναντι των γεφυρών υψώματα ισχυρώς, ίνα εμποδίσουν τυχόν ενισχύσεις μας. Τούτο κατεφάνη και εκ του γεγονότος, ότι οι υποχωρήσαντες άνδρες εξ Αραχώβης προς τας γεφύρας, εβλήθησαν υπό ισχυρών πυρών, εκ των υψωμάτων και ηχμαλωτίσθησαν.
Επίσης ο φόνος από πρωΐα του Διοικητού 3ου λόχου Υπιλάρχου Αντωνοπούλου, επέφερε ζημίαν εις τον όλον αγώνα, διότι ο αντικαταστήσας τούτον Ανθλγός Πυροβολικού Κωστόπουλος, δεν ηδυνήθη να επαρκέση μη γνωρίζων ουδέ τας θέσεις των φυλακίων.
Η μετά χωρ/κής κοινή άμυνα και επίθεσις δεν ενδείκνυται κατά την γνώμην μου διότι και σύγχισιν επιφέρει και επικίνδυνος κρίνεται.Άλλη νοοτροπία της Χωρ/κής και άλλη η του Στρατού. Εκ του αποσπάσματος Αραχώβης περισσότεροι των 20 εκ των 29 ανδρών, αφίχθησαν αμέσως εις Πλάτανον, ενώ άπαντες οι αξιωματικοί, πλην ενός διασωθέντος, ή έπεσαν επί του πεδίου της μάχης, ή ετραυματίσθησαν, πολεμώντες, ουδείς δε εγκατέλειψεν τον αγώνα, πλην ίσως ελαχίστων εξαιρέσεων.
Τελευτών κρίνω το εαυτόν μου ευτυχή διότι ηγήθην τοιούτων τμημάτων μέχρι της 17/1/48, οπότε η περιοχή διά του υπ’ αριθ. 17/17-1-48 σήματός της, μοι αφήρεσε την Διοίκησιν του τακτικού μέρους του Τάγματος, αναθέσασα τούτο εις Ταγματάρχην Χρηστιάν.
Ο 1ος Λόχος έδωκε περίλαμπρον μάχην εις Παλαιοξάριον, υπό τας Διαταγάς του Διοικητού του Λόχου Ανθλγού Σταματίνη και ουχί Ταγματάρχου Χρηστιά και Ιατρού Μητσοπούλου, ως ανεγράφη εις τας εφημερίδας, ο 2ος λόχος εις Αγ.Δημήτριον, ουχί υπό τας διαταγάς Ταγματάρχου Φατούρου, ως ανεγράφη ομοίως και ο 2ος και 3ος εις Αράχωβαν.
Σήμερον καταφαίνεται πλήρως ο αγών Αραχώβης, όταν αναλογισθή τις την μάχην του Πλατάνου, ένθα επίλεκτα τμήματα του Στρατού δυνάμεως Τάγματος, με άριστον οπλισμόν, μετά δυσκολίας και με πολλούς νεκρούς και τραυματίας και με την άφιξιν του 630 Τάγματος και Τάγματος Χωρ/κής εις ενίσχυσιν, κατόρθωσαν να επιβληθούν την τελευταίαν στιγμήν.
Έχω την γνώμην ότι πρέπει να αποδοθή το δίκαιον εις τους αγωνιστάς του Τάγματος, οίτινες επολέμησαν με τόσην αυταπάρνησιν και έχυσαν το αίμα των υπέρ της Πατρίδος.
Συνημμένως υποβάλω καταστάσεις απωλειών εις άνδρας. Καταστάσεις υλικού υποβληθείσονται μεταγενεστέρως.
ΜΑΡΓΑΡΙΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
ΑΝΧΗΣ ΠΕΖΙΚΟΥ
Τ.Σ.Υ.
----------------------------------------
6ον Τάγμα Εθνοφρουράς
Κατάστασις
Τραυματιών μαχών Παλαιοξαρίου, Αγίου Δημητρίου και Αραχώβης.
Α΄ Μάχης Παλαιοξαρίου: Μαυρέλης Αντώνιος, Κόκκαλης Ευθύμιος, Στεφανής Ιωάννης, Παπαγιάννης Κων/νος, Βλαχογιάννης Θεόδωρος, Βλάχος Βασίλειος, Ελενόπουλος Νικόλαος,
Β΄Μάχης Αγίου Δημητρίου: Κατσούλης Πολύκαρπος
Γ΄Μάχης Αραχώβης: Ντουρακόπουλος Ιωάννης, Δούλος Λάμπρος, Παπαγιαννίδης Κων/νος, Σακαρέλος Θωμάς, Βασιλόπουλος Σωτήριος, Παπακωνσταντίνου Αποστ., Ραμπαούνης Νικόλαος, Βασιλόπουλος Δημήτριος, Τσιμπάκης Αθανάσιος, Φλωρόπουλος Γεώργιος, Αμωρανίτης Κων/νος, Νικολάου Αθανάσιος, Κουτροπάνος Δημήτριος, Παπαναστασόπουλος Γεώργιος, Σωτηρόπουλος Σταύρος, Τερνιώτης Θεόδωρος, Σαλούρος Ιωάννης,
Παρατηρήσεις: Εκτός των ανωτέρω 5-6 τραυματίαι μάχης Αραχώβης εισήλθον εις νοσοκομείον εκ Ναυπάκτου.
Κατά πληροφορίας έτεροι 6-8 τραυματίαι ευρίσκονται εις διάφορα χωρία μη δυνάμενοι να παρουσιασθούν εισέτι εις την Μονάδα των.
Σ.Τ.Γ.909 Α τη 27/1/48
Ο
Δκτής του Τάγματος
Μαργαρίτης
Ανχης
Τ.Σ.Υ.
-----------------------------------------------------------------------------------------------
...και από την πλευρά των Ανταρτών:
ΔΗΜ. ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
ΑΡ. ΠΑΡΝΑΣΣΙΔΑΣ
Δ Ι Α Τ Α Γ Η
Επιτ. Γραφ. ΙΙΙ
αριθ. Ε.Π.Ε. 104
Κοινοποιούμε παρακάτω συμπεράσματα του Αρχηγείου Ρούμελης που μας κοινοποιήθηκαν με την υπ’ αριθ. Ε.Π.Ε 81/11-2-48 διαταγή του για την επιχείρηση εναντίον της Αράχωβας Ναυπακτίας και παρακαλούμε ν’ αναλυθούν σε αχτίφ στελεχών και εν καιρώ να μας αναφέρετε εκτέλεση παρούσης.
Σ. Δ. Α. 6/3/48
Ε Ρ Μ Η Σ
Για την ακρίβεια
Το ΙΙΙ Γραφείο
Τ.Σ.Υ.
Παραλήπτες
Ι, ΙΙ, ΙΙΙ Τάγματα
----------------------------------------
ΔΗΜ. ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
ΑΡΧ. ΡΟΥΜΕΛΗΣ
Επιτ. Γραφ. ΙΙΙ
Σ Υ Μ Π Ε Ρ Α Σ Μ Α Τ Α
Πάνω στην επιχείρηση που διεξήγαγε κατόπιν διαταγής μας το Αρχ. Δυτ. Στερεάς με τμήματά του αι με το ΙΙΙ Φ.Φ. εναντίον της Αράχωβας Ναυπακτίας.
Τη διαταγή επιχειρήσεων, το σχέδιο του Αρχηγείου και γενικά τη διεξαγωγή της μάχης την βλέπουμε σαν ενέργεια αρίστη από πάσης απόψεως. Η ενέργεια αυτή του Αρχ. Δ. Στερεάς στην εξοντωτική μάχη της Αράχωβας πρέπει ν’ αποτελέσει το παράδειγμα σωστής ταχτικής και για τα άλλα Αρχηγεία. Ειδικά εξαίρουμε τα εξής σημεία της διεξαγωγής της επιχείρησης.
1/ Σωστή εκτίμηση της κατάστασης του εχθρού που βρίσκονταν μέσα στην Αράχωβα.
2/ Σωστή εκτίμηση των δυνατοτήτων του εχθρού να κινηθεί απ’ άλλα σημεία. Από την εκτίμηση των άνω παραγόντων πηγάζει η ιδέα ενεργείας του Αρχηγείου που είνε θαυμασία.
3/ Σωστά το Αρχηγείο επετέθη με το σύνολο των δυνάμεών του εναντίον του κυρίου στόχου, αφίνοντας για τις δευτερεύουσες ενέργειες μικρά τμήματα. Εδώ έγκειται και η επιτυχία της επιχείρησης. Τούτος πρέπει να γίνει κτήμα σε όλα τα Αρχηγεία και στελέχη.
Όταν συγκεντρώνουμε το σύνολο των δυνάμεων και επιτιθέμεθα εναντίον του εχθρού πρέπει να είμαστε βέβαιοι πως πάντα θα καταβάλουμε τον εχθρό προτού προφτάσει να συγκεντρώσει δυνάμεις, τις οποίες και αν συγκεντρώσει θα αντιμετωπίζουμε με μικρές δυνάμεις.
4/ Πολύ καλά ενήργησε το Αρχηγείο πέρνοντας καλή διάταξη να συλλαμβάνει τους αιχμαλώτους. Τούτο πρέπει να προσέξουν ιδιαίτερα τα Αρχηγεία και τα στελέχη γιατί εάν αρκούμαστε μόνο στην ανατροπή του εχθρού χωρίς να τον εξοντώνουμε τότε θα τον βρίσκουμε μπροστά μας σε άλλη μάχη πιο θρασύ.
5/ Πολύ καλή ήταν η ενέργεια του Αρχηγείου να πάρει διάταξη μετά το πέρας της επιχείρησης για να συγκεντρώσει τα λάφυρα που ήταν διασκορπισμένα.
Τα πιο πάνω συμπεράσματα να αναλυθούν σε αχτίφ στελεχών των Αρχηγείων.
Σ.Δ. 1 / 2 / 48
Γ Ο Υ Σ Ι Α Σ
Παραλήπτες
Αρχ. Φ.Φ. - Αρ. Δ. Στερεάς
Αρχ. Παρνασσίδας
Τάγμα Ευβοίας
Κοινοποίηση
Γεν. Αρχηγείο (υ.τ.α)
Για την ακρίβεια
Το
ΙΙΙ Γραφείο
Κατάληψη αντίστασης - 3 τροχιοδεικτικές κατακόρυφες.
Ι.Χ Σταθμός επίδεσης και διακομιδής. Όπου τα Τάγματα νομίζουν.
Σ.Δ Αρχηγείου Β.Α Αγίου Γεωργίου επί της Καρροποιήτου Αράχωβας - Δομνίτας.
Σ.Δ Α.Δ.Σ 10/1/48
Γ Ι Ω Τ Η Σ
Παραλήπτες
ΙΙ, ΙΙΙ Τάγματα
Κόχος Ρουμελιώτη
Κοινοποίηση
Α.Ρ. (υ.τ.α)
Για την ακρίβεια
Το
ΙΙΙ Γραφείο
Το Γενικό Αρχηγείο με διαταγή του ονομάζει «επίλεκτες» την 8η και 9 ομάδες του λόχου Δημοκρατικής Νεολαίας του Αρχηγείου Ηπείρου, που στις μάχες 25-2/7-3-48 επέδειξαν μαζικό ηρωισμό , αυτοθυσία και επιμονή στην εκτέλεση της αποστολής τους και προάγει τους ομαδάρχες τους σε επιλοχίες. Οι ομάδες αυτές επί 9 ώρες αντιμετώπισαν μόνες τους ένα ολόκληρο εχθρικό τάγμα τσακίζοντας 4 επίθέσεις τους με το μοναδικό οπλοπολυβόλο , τη στιγμή που ο εχθρός ενεργούσε με πυρά 27 οπλοπολυβόλων 2 πολυβόλα, 4 όλμους και 2 αεροπλάνα.Επίσης το Γεν Αρχηγείο ονομάζει επίλεκτη την 3η ομάδα του ιδίου λόχου, που επί 8 ώρες κράτησε επίμονα τη θέση της και καθήλωσε μια ολόκληρη εχθρική διλοχία προξενόντας της βαρειές απώλειες , χωρίς η ίδια να έχει καμμιά απώλεια και προάγει τον ομαδάρχη της σε επιλοχία.Ο πρόεδρος υπουργός των στρατιωτικών της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβερνήσης στρατηγός Μάρκος με διάταγμα του προάγει για την προσωπική παλληκαριά, το επιθετικό πνεύμα , την ψυχραιμία, την τόλμη και την αποφασιστικότητα που επέδειξαν στις μάχες από 25-2/2-3-48 τους παρακάτω διμοιρίτες και ομαδάρχες του αρχηγείου Ηπείρου:1) Τον Κεραντζή Γιάννη σε υπολοχαγό και 2) τους Νίτα Γιάννη , Κιτσούλη Ανδρέα, καρτσιτσάνη Κ, Ράικο Λαζ, Σεφέρη Θ, Γκουτζεγιάννη Νάιο, Μπεζαρη Δημοσθ και Ματζάνο Θύμιο σε ανθυπολοχαγούς του ΔΣ.Με άλλο διάταγμα προάγεται σε ανθυπολοχαγός του Αρχηγείου Ρούμελης ο Γιώργ Δ Καλατζής, που κατέρριψε ένα μοναρχοφασιστικό αεροπλάνο στα υψώματα της Αράχωβας της Ναυπακτίας.
Α Π Ο Ρ Ρ Η Τ Ο Ν
Από 6ον Τάγμα Εθνοφρουράς
Σ.Τ.Γ 909 Α τη 27 Ιανουαρίου 1948
Αριθ.Α.Π.246
Προς: 86 Περιοχή
Κοιν: ......./Α1
......./Α1
......./Α1
Θέμα: Έκθεσις πεπραγμένων Τάγματος
Η συγκρότησις του Τάγματος ήρξατο την 1ην Νοεμβρίου 1947 εν Πάτρα. Επραγματοποιήθη λίαν εσπευσμένως και με ποικίλλας ελλείψεις εις εξάρτυσιν, οπλισμόν κ.λ.π. Την 21 Νοεμβρίου το Τάγμα διετάχθη να κινηθή προς τον προορισμόν του, χωρίς να κατορθώση να συμπληρωθή εις άνδρα και υλικά και χωρίς να γνωρίζουν οι αξιωματικοί και άνδρες την χρήσιν των νέων όπλων. Ο οπλισμός παρελήφθη την 12-14 Νοεμβρίου. Εγένετο μία βολή όπλου, καμία οπλοπολυβόλου, όλμων κ.λ.π. και έχον 84 οπλίτας αναρχικούς, 9 βοηθητικούς και περί τους 30 υπό ένδειξιν απαλλαγής, πάσχοντα από διάφορα νοσήματα.
Έφθασεν εις Ναύπακτον την αυτήν ημέραν και αμέσως έλαβε την διαταγήν κινήσεως και διατάξεως των λόχων.
Ο 1ος λόχος κατηυθύνθη εις Παλαιοξάριον Δωρίδος, υπαχθείς τακτικώς υπό Τ.Σ.86ης περιοχής (Α.Π. 2061/21-11-47 διαταγή 86 περιοχής). Ο 2ος λόχος εις Διπλάτανον, ο 4ος εις Κόνισκαν Τριχωνίδος και ο 3ος εις *Ναυπακτίας, η δε Διοίκησις του Τάγματος εις Πλάτανον, μετά του Λόχου Διοικήσεως.
Ως ήτο προφανές, η τοιαύτη διάταξις των λόχων του Τάγματος, ευρισκομένων εις αποστάσεις τοιαύτας αλλήλων και εις έδαφος δύσβατον και εν πολλοίς αδιάβατον ώστε η υποστήριξις του ενός υπό του ετέρου να καθίσταται αν μη αδύνατος, τουλάχιστον προβληματική, εκίνησεν αμέσως την προσοχήν μου, εν συνδιασμώ προς την γυμνότητα της έδρας του Τάγματος, δι’ ενδεχομένην επέμβασιν, μη διαθετούσης ουδεμίαν εφεδρείαν, αλλ’ ούτε και εν οπλοπολυβόλον ή όλμον διά την άμυνά της, ως διά των υπ’ αριθ. Α.Π.191/27-11-47 και 277/7-12-47 αναφορών μου εξιστόρησα τα παρουσιαζόμενα δυσχερείας και ελλείψεις, υποβαλών άμα και σχετικά προτάσεις μη υιοθετηθείσας.
Κατόπιν αναφοράς μου, διατάσσεται η μεταστάθμευσις του 2ου λόχου εκ Διπλατάνου εις Άγιον Δημήτριον, πλην μιάς διμοιρίας εις έδραν Τάγματος. Εκ της μετακινήσεως ταύτης εδημιουργήθη παρεξήγησις και μοι απηγορεύθη οιαδήποτε κίνησις τμήματος άνευ διαταγής.
Την 23-12-47 το Τ.Σ. 86 Περιοχής διά του υπ’ αριθ. 2090/23.10.* σήματός του μας γνωρίζει “Σοβαραί δυνάμεις Συμμοριτών επετέθησαν από πρωΐας εναντίον 2ου λόχου 9ου Σ.Π. Άνω Προστοβά. Στοπ. Κατόπιν τούτου θέτομεν άπαντα τμήματα 6ου Τ.Ε.εν επιφυλακή. Στοπ. Εκπεμφθώσι περίπολοι αναγνωρίσεως. Στοπ. Πάσαν πληροφορίαν αναφέρατε τάχιστα ημίν. Στοπ.”
Την 23/12/47 η 86 περιοχή διά της υπ’ αριθ.*/* διαταγής της, διέταξε την μεταστάθμευσιν του 3ου λόχου Κλεπά εις Αράχωβαν, κατόπιν προτάσεώς μας διά του Υποδιοικητού του Τάγματος, επί τούτω μεταβάντες εις Αγρίνιον.
Ο 4ος λόχος Κονίσκης εκ της αποχωρήσεως του 3ου λόχου Διπλατάνου και εκ της επιθέσεως εναντίον της Προστοβάς, απεμονώθη τελείως και θα αιχμαλωτίζετο ολόκληρος, διότι η μοναδική διάβασις υποχωρήσεως μέσω Διπλατάνου, είχε καταληφθή ισχυρώς υπό συμμοριτών λόχου Ρουμελιώτου κ.λ.π.ως επληροφορήθημεν και ως ο ίδιος ο Διοικητής λόχου εδήλωσεν εις τον συλληφθέντα λοχίαν Χαντζήν εις Αράχωβαν.
Την 23-12-47 ώραν 15.20 το Τ.Σ. διά του υπ’ αριθ. 2093 σήματός του μας διαβιβάζει: “μελετήσατε περίπτωσιν ενισχύσεως λόχου Κονίσκης. Λάβατε μέτρα ταχείας επεμβάσεως, ενισχύσεως δι’ ανωτέρω περίπτωσιν. Στοπ. Γνωρίσατε ημίν σχετικώς. Γνώμη μας εξασφαλισθή διάβασις Πουλινού.”
Η διοίκησις του Τάγματος πεπεισμένη διά το αδύνατον της ενισχύσεως, λόγω της αποστάσεως (20 ώραι τουλάχιστον μέσω Αγ.Δημητρίου-Διπλατάνου και διά του δυσβάτου και μοναδικού δρομολογίου) απήντησε διά του κάτωθι σήματος: “Αριθ.580 231520 προς Τ.Σ. Ενίσχυσις λόχου Κονίσκης νύκτα αδύνατος. Ημέρα πολύ δύσκολος μέσω Διπλατάνου. Μόνον μια διμοιρία λόχου Αγ. Δημητρίου διαθέσιμος. Στοπ. Έδρα Τάγματος στερείται εφεδρεία οπλοπολυβόλων και όλμων απαραιτήτων διά το ορεινόν έδαφος. Διάβασις Πουλινού κατεστράφη, ποταμός αδιάβατος.”
Την 24-12-47 η 86 περιοχή διά της υπ’ αριθ. 2462/24.10.* διαταγής της διατάσσει την μεταστάθμευσιν του 4ου λόχου εις Άγ. Δημήτριον. Την νύκτα της 24-25/12-47, ο λόχος έχων τας άνω πληροφορίας, κινείται προς Εύηνον ποταμόν και κατόρθωσε, με ολονύκτιον αγώνα, υπό βροχήν, να διαπεραιωθή με άπαντα τα υλικά του, διά σχοινίων, κορμών δένδρων κ.λ.π. μαζύ με αρκετούς κατοίκους Κονίσκης.
Την 25-12-47 και περί ώραν 7.30 πρωϊνήν ο λόχος εκκινά διά τον προορισμόν του, Άγ.Δημήτριον. Η περιοχή διά σήματός της διατάσσει, ο λόχος αναστρέφων να βαδίση προς Αχλαδόκαστρον, προς εξασφάλισιν των εκεί γεφυρών, όπου παρέμεινε μέχρι της 30-12-47, οπότε διετάχθη ίνα μετασταθμεύση εις Πλάτανον, αναχωρήση δε αμέσως η διμοιρία του 2ου λόχου δι’ Άγ. Δημήτριον.
Την 9-1-1948 ελάβαμεν το κάτωθι σήμα του Τ.Σ. της 86 περιοχής: “Αριθ.Α.Π.2084/091430. Επιβεβαίωσις προφορικής διαταγής. Στοπ. Άπασα φρουρά Χ 80-34 συμπτυχθή εις Χ 70-32 ένθα ενωθή μετά εκεί ευρισκομένου λόχου. Στοπ. Αναφέρατε εκτέλεσιν. Στοπ.” διά την ιστορίαν αναφέρω απάντησιν 3ου λόχου, έχουσαν ούτω: “Α.Π. 13/9-1-48 Μεγάλη ποσότης υλικών, έλλειψις μεταγωγικών και άμαχος πληθυσμός, εντός απόψε σύμπτυξις αδύνατος. Στοπ. Όλοι συναποθάνωμεν οχυρά Αραχώβης. Στοπ. Διατάξατε. Στοπ.”
Την αυτήν ημέραν λαμβάνομεν το ακόλουθον σήμα του Τ.Σ. 86 Περιοχής. “Α.Π. 2091/092340. Φρουρά Αραχώβης παραμείνει Αράχωβαν, ακυρουμένου υπ’ αριθ.2084/9-1-48 σήματός μου. Στοπ.” Κατόπιν τούτου διαβιβάσθη εις 3ον λόχον το υπ’ αριθ.80/0923* ημέτερον σήμα, έχον ούτω: “Παραμείνατε θέσεις σας μέχρι νεωτέρας διαταγής, ακυρουμένου του υπ’ αριθ. 79 σήματός μου. Στοπ.”
Την 28-12-47 ελάβαμεν επίσης το υπ’ αριθ. 2811/281800 σήμα της 86 Περιοχής έχον ούτω: “Λόχος Αραχώβης μετά αποσπάσματος Χωρ/κής προετοιμασθή προς μεταστάθμευσιν Άγιον Δημήτριον. Στοπ. Περίπτωσιν ισχυράς προσβολής προ μετασταθμεύσεως, τμήματα συμπτυχθώσιν Άγ.Δημήτριον. Στοπ. Κάτοικοι, ειδοποιηθώσι καταλλήλως. Στοπ.”
Επί του εν λόγω σήματος απηυθύναμεν εις την 86 περιοχήν το υπ’ αριθ. 687/291000 σήμα μας, έχον ούτω: “Διατάξατε αν μεταστάθμευσις 3/6 λόχου και αποσπάσματος Αραχώβης εκτελεσθή αμέσως, 2811 σήμα δεν διευκρινίζει.” Εις δε τον 3ον λόχον μας το υπ’ αριθ. 624/282000 σήμα μας έχον ούτω: “ 3ος λόχος και Απόσπασμα Αραχώβης εις περίπτωσιν ισχυράς προσβολής, συμπτυχθή Άγ.Δημήτριον. Στοπ. Κάτοικοι ειδοποιηθώσι καταλλήλως. Στοπ.” Την 051110 ελάβαμεν το κάτωθι σήμα του Τ.Σ. 86 Περιοχής: “Αριθ. 2065 Αναφέρατε εάν προσβαλλομένης ισχυρώς Αραχώβης και εις περίπτωσιν κάμψεως αμυνομένων, είναι εξησφαλισμένη υποχώρησις τούτων διά γεφυρών Άγ. Δημητρίου και τοιαύτης Νεοχωρίου. Στοπ. Ωσαύτως εάν δύνασθε ανωτέρω φρουράν υποχωρούσαν εν πιέσει. Στοπ. Παρακαλουθήσατε κινήσεις προς Α και ΒΑ. Στοπ.”
Το Τάγμα έχον πληροφορίας περί των κινήσεων και της συγκεντρώσεως των συμμοριακών συγκροτημάτων εις Κόνισκαν, Προυσόν, Αμπέλια, ας ανέφερε δι’ υπ’ αριθ.116 σήματος, ως και των κινήσεων του Τάγματος Νικηφόρου εναντίον των τμημάτων μας, εκ της περιοχής Δωρίδος, έχον δε τα πλευρά του τελείως ακάλυπτα, εις αποστάσεις πολλών χιλιομέτρων, απήντησε διά του κάτωθι σήματος: “Επί υμετέρου 2065. Γέφυραι Αγίου Δημητρίου και Νεοχωρίου κατέχονται υπό ημετέρων συνεχώς. Φρουρά Αραχώβης υποχωρούσα λόγω πιέσεως από Β. δύναται να συνδράμη λόχος Αγίου Δημητρίου, εκτός προσβολής τούτου από Ανατολών. Εκ Πλατάνου συνδρομή ανωτέρω φρουράς δύσκολος, λόγω αποστάσεων και δυσβάτων οδών.”
Την 28-12-47 διεγράφοντο αι προθέσεις των Συμμοριακών συγκροτημάτων, ίνα επιτεθούν εναντίον μας. Απέστειλα το κάτωθι σήμα προς 86 περιοχήν έχον ούτω: “Κατά πληροφορία απογευματινάς ώρας χθές αντάρται εισήλθον Κόνισκαν. Συνελήφθη Ιερεύς Κονίσκης. Την αυτήν ώραν εθεάθησαν 4-5 συμμορίται με Στρατ. στολάς εις απέναντι όχθην ποταμού. Την πρωΐαν της χθές ετέρα ομάς συμμοριτών περιεφέρετο εις (Χ.7130) (Πούλινος) βληθείσα ετράπη προς ΒΔ. Ετέρα πληροφορία ότι ερευνούν προς ανεύρεσιν πόρων του ποταμού. Παρακαλώ ενεργήσατε επειγόντως ενισχυθή έδρα Τάγματος δι’ επαρκούς δυνάμεως μετ’ αναλόγου οπλισμού. Το τάγμα ουδεμίαν δύναμιν διαθέτει πλην ελαχίστων βοηθητικών και αναπήρων, στερούμενον παντελώς όλμων και οπλοπολυβόλων. Απεκδύομαι πάσης ευθύνης διά παν συμβησόμενον. Προτείνω 4ος λόχος εγκατασταθή Πλάτανον. Έδρα Τάγματος μετακινηθή Παλαιόπυργον, όπου δημοσία οδός δι’ ανεφοδιασμόν κ.λ.π.” Επί του σήματός μου τούτου παρατηρήσεις διά του υπ’ αριθ. 2519/282000 σήματος 86 περιοχής, τονίζοντας ότι απαγορεύεται η χρήσις της φράσεως (απεκδύομαι πάσης ευθύνης) εις αναφοράς ή προτάσεις, ην ηναγκάσθην να προσθέσω λόγω των πληροφοριών ας είχον και η Διοίκησις εγνώριζε την δημιουργηθείσαν κατάστασιν.
Όντως την 8-1-48 το Τάγμα Παπούα κατεσκεύασε πορθμείον εις Πούλινον (Ευήνου), ίνα εντεύθεν διαβούν και επιτεθούν εναντίον της έδρας του Τάγματος εις Πλάτανον. Μεταφέρω ενταύθα το υπ’ αριθ. 2080/092225 σήμα του Τ.Σ. της 86 περιοχής έχον ούτω: “8/1 Σ.Δυνάμεως Τάγματος κατεσκεύασαν πορθμείον εις (Χ.7028).
Μικρόν τμήμα Σ. ηδυνήθη διαπεραιωθή. Στοπ.Υπόλοιπον λόγω κακοκαιρίας παρέμεινε (Χ.7029) αναζητούν διαβάσεις. Στοπ. Εφιστώμεν προσοχήν διαβάσεως ως και Πουλινόν. Στοπ.”
Την 11-1-47 διά του υπ’ αριθ. 116/111300 σήματός μας, εγνωρίσαμεν εις Τ.Γ. 86 περιοχής πληροφορία, ας ελάβαμεν παρά συλληφθέντος συμμορίτου: “Τάγμα Σ.εκινήθη ώραν 8 προς Πούλινον, ίνα επιτεθή κατά Πλατάνου, κατεσκεύασε γέφυραν ξυλίνην. Διέβησαν εντεύθεν 20 μεταξύ των οποίων και ο συλληφθείς συμμορίτης. Κατόπιν γέφυρα παρεσύρθη και διετάχθη υπόλοιπον αποσυρθή έδραν του.”
Η επίθεσις κατά του Πλατάνου απέτυχεν, εκ λόγων ανωτέρας βίας και διαπιστούται, πόσον δίκαιον είχεν η Διοίκησις του Τάγματος ζητούσα ενίσχυσιν, απεκδυομένης πάσης ευθύνης κ.λ.π.συνεπεία της ανυπαρξίας δυνάμεως και οπλισμού.
Επίθεσις κατά Αγίου Δημητρίου
Την 3ην πρωϊνήν ώραν της 10 τρέχοντος μηνός εξεδηλώθη σφοδροτάτη επίθεσις του Τάγματος Νικηφόρου κατά του Αγ. Δημητρίου σταθμεύοντος 2ου λόχου του Τάγματος.
Ο λόχος ημύνθη σταθερώς μέχρι πρωΐας προξενήσας εις τον εχθρόν βαρύτατας απωλείας, την πρωΐαν δε κατόπιν διαταγής μας, αντεπιτεθείς και υποστηριζόμενος υπό της διμοιρίας ΜΑΥ. Καστανιάς, την οποίαν διέταξα και εκινήθη αμέσως και δυο διμοιριών του 4ου λόχου, ευρισκομένων εις ενέδραν, διαταχθείσαι διά του ασυρμάτου, εκινήθησαν από της 5ης πρωϊνής προς κατεύθυνσιν Χάνι Λιόλιου κ.λ.π. με εντολήν να προσβάλουν εκ των νώτων τον εχθρόν. Αι διμοιρίαι κινούμεναι εσπευσμένως ανέτρεψαν ενέδραν περί το Χάνι Λιόλιου και συνεχίσασαι την καταδίωξιν έφθασαν εις Αρδίνι (υψ. 1701) όπου συνήντησαν τα υποχωρούντα τμήματα των συμμοριτών, μη δυνηθείσαι να συνεχίσουν την καταδίωξιν, ελλείψει πυρομαχικών και βαρέως οπλισμού.
Ιδού ήδη και το υπ’ αριθ. 427/11-1-48 σήμα της 86 περιοχής έχον ούτω: “Ηρωϊκούς Αξιωματικούς, οπλίτας, ΜΑΥ υπερασπιστάς Αγίου Δημητρίου συγχαίρω. Γράφουν και προσθέτουν με ηρωϊκούς αραχωβίτας πολίτιμες σελίδες δόξης εις Ελληνικήν ιστορίαν. Μιμηθήτε το παράδειγμά τους, την απόφασιν της Πατρίδος να μείνη ελευθέρα. Τα σκοτάδια της βίας δεν έχουν πέραση στον ελεύθερο ουρανό της Ελλάδος. Αράχωβα, Αγιος Δημήτριος, Καστανιά, παραμένουν σύμβολα ηρωϊσμού, αυτοθυσίας, επαρχίας Ναυπακτίας. Σας εκφράζω τον προσωπικόν θαυμασμόν μου και την ευγνωμοσύνη της Πατρίδος. Στοπ.”
Κατά την διάρκεια της μάχης ο 2ος λόχος εζήτει πυρομαχικά χωρίς όμως και να δύναται να μας βεβαιώση, εάν η ρήψις ήτο δυνατή και ασφαλής εντός του Αγίου Δημητρίου. Ένεκα τούτου και προς αποφυγήν απευκτέων συνεννοήθην δι’ ασυρμάτου μετά 3ου λόχου Αραχώβης και ειδοποίησα τον 2ον ότι θα εζήτουν την ρήψιν εις Αράχωβαν, του 3ου λόχου αναλαμβάνοντες την προώθησιν εις Αγ.Δημήτριον. Ούτω και εγένετο. Ο 3ος λόχος έσπευσε να αποστείλη πυρομαχικά κ.λ.π. εις τον 2ον διά μεταγωγικών και κατοίκων. Ο 2ος όμως λόχος δεν ανέμενε τον εφοδιασμόν του, αλλά όλως αυτοβούλως και άνευ ουδεμιάς διαταγής, φοβούμενος επανάληψιν της επιθέσεως υπό των Σ. κατά την επερχόμενη νύκτα, συνεπτύχθη εις Αράχωβαν κατά τας εσπερινάς ώρας, συμπαραλαβών μεθ’ εαυτού και τα καθ’ οδόν προς εφοδιασμόν του προωθούμενα πυρομαχικά εξ Αραχώβης.
Ούτω την εσπέραν της 10 τρέχοντος μηνός, ευρίσκοντο εις Αράχωβαν ο 3ος λόχος, ο 2ος λόχος και το απόσπασμα Χωροφυλακής εκ (30) τριάκοντα περίπου ανδρών υπό τον ενωμοτάρχην Καραδήμαν. Το τάγμα ηγνόει την σύμπτυξιν. Περί ώραν 9ην πρωϊνήν της 11 τρέχοντος ο 2ος και 3ος λόχος μοι εγνώριζον το τοιούτον.
Τούτο εγνωρίσαμεν αμέσως διά του υπ’ αριθ. 113/111000 σήματός μας προς το Τ.Σ. 86 περιοχής, έχον ούτω: “2ος λόχος συνεπεία εξαντλήσεως πυρομαχικών και μη εγκαίρου εφοδιασμού του, ηναγκάσθη αυτοβούλως συμπτυχθή Αράχωβαν.”
Διεβιβάσαμεν δε το υπ’ αριθ. 112/110930 σήμα μας προς 2ον λόχον έχον ούτω: “Αναφέρατε αμέσως λόγους συμπτύξεως Αράχωβαν και αποτελέματα μάχης και αν ο 3ος λόχος είχε προωθήσει πυρομαχικά.”
Το Τ.Σ. μας απέστειλε το κάτωθι σήμα 211/111140: “διατάξατε αμέσως 2/6 μεταβή Άγιον Δημήτριον. Στοπ. Εφοδιασμός διά πυρομαχικών από (Χ.8044), ένθα εγένετο ρήψις. Στοπ.”
Επακολουθεί το υπ’ αριθ. 114/111140 σήμα μας προς 2ον λόχον έχον ούτω: “λόχος εφοδιαζόμενος επαρκώς από Αράχωβαν μετασταθμεύση αμέσως Αγ. Δημήτριον, υποστηριζόμενος από 3/6 λόχου. Στοπ. Σύμπτυξίς σας άνευ διαταγής απαράδεκτος. Στοπ. Κλονίζει άπασαν διάταξιν. Στοπ.
Ακολουθεί το υπ’ αριθ. 117/111600 σήμα μας προς 3ον λόχον έχον ούτω: “Αναφέρατε αμέσως 2/6 εκινήθη προς έδραν του.”
Τας βραδυνάς ώρας της 11 λαμβάνομεν το κάτωθι σήμα του 2ου λόχου: “Α.Π.12/11--1-48 σήμα σας ελήφθη 13.30. Στοπ. Εκκίνησις μεταστάθμευσιν αδύνατος προς 15 ώρας. Στοπ. Επέλευσις νυκτός, έλλειψις πληροφοριών περί καταστάσεως Αγ. Δημήτριον και περιορισμένα χρονικά όρια, επικίνδυνος μεταστάθμευσις απόψε. Στοπ. Διατάξατε εάν εγκρίνετε πρωΐαν αύριον. Στοπ.”
Ο 2ος λόχος ως διεπιστώθη νυν, εκινήθη την ημέραν εκείνην αλλ’ ημποδίσθη διά των όπλων υπό του υπενωμοτάρχου Λιάτσου, εκτελούντος ως ισχυρίζεται νυν διαταγήν του ενωμοτάρχου Καραδήμα.
Πάντως την ημέρα εκείνην δεν επετεύχθη η μεταστάθμευσις.
Την πρωίαν της 12ης ελάβομεν το κάτωθι σήμα του 2ου λόχου “Αριθ.Πρωτ.16/120800.Κινούμαι μεταστάθμευσιν, πληροφορήσατε αν τμήματά σας εκινήθησαν ενίσχυσίν μας Αγ.Δημήτριον. Στοπ. Αποστείλατε επειγόντως κουβέρτες, τρόφιμα και άλλα πυρομαχικά. Στοπ. Συνέπτυξα φυλάκιον Αραχώβης. Στοπ. Ασύρματός μας λειτουργεί πλημμελέστατα. Στοπ.”
Ήσυχοι πλέον διά την μεταστάθμευσιν του λόχου διέταξα τα εξής. Ο Ταγματάρχης κ.Αποστολόπουλος δι’ αποσπάσματος να εκτελέση το υπ’ αριθ.116 σήμα της 86 περιοχής (εξερεύνησις του ποταμού Ευήνου εις μεγάλην απόστασιν), συνεκρότησα δε έτερον απόσπασμα και φάλαγγα 25 μεταγωγικών (μια διμοιρία του 4ου λόχου, υπό Ανθλγόν Ανυφαντήν, άνδρες λόχου διοικήσεως υπό Ανθλγόν Καναπίτσαν και 4-5 χωροφυλάκων υπό την διοίκησιν του υπομοιράρχου Μπαμπίλη) διά την ασφαλή προώθησιν των τροφίμων και πυρομαχικών 2ου και 3ου λόχου.
Διά του υπ’ αριθ. 119/120900 σήματός μας προς Τ.Σ. εγνωρίσαμεν την κίνησιν κ.λ.π.
Πράγματι ο λόχος εκινήθη την πρωίαν διά την έδραν του, αλλά και πάλιν ο αυτός υπενωμοτάρχης διά ριπών οπλοπολυβόλου εκ των υψωμάτων, ανέστειλε την κίνησιν, τραυματίσας ελαφρώς δυο εκ των οπλιτών του λόχου. Προς αποφυγήν αιματοχυσίας ο 2ος λόχος επιστρέφει Αράχωβαν.
Από της στιγμής όμως αυτής καταφαίνεται συνδυασμένη προσπάθεια των διοικητών λόχου και ενωμοτάρχου Καραδήμα, όπως κρατηθούν άπαντες εις Αράχωβαν, θεωρούντες ούτω εαυτούς πλέον ασφαλείς και λαμβάνομεν τα κάτωθι σήματα.
Από 2ον λόχον Αριθ. 27/121000 “άνδρες λόχου αρνούνται ακολουθήσουν αξιωματικούς προς μεταστάθμευσιν. Αιτιολογικόν εις (Χ.7832) λίαν εκτεθειμένοι και ελάχιστα πυρομαχικά. Διατάξατε τι μέτρα λάβω. Στοπ.”
Από 3ον λόχον αριθ. 29/121000 Στοπ. Προβλέποντες διάλυσιν 2ου λόχου, διετάξαμεν παραμονήν του Αράχωβαν Στοπ. Άνδρες κατενεμήθησαν φυλάκια. Αιτούν επιμόνως ένωσιν λόχων και παραμονήν των Αράχωβαν. Αντωνόπουλος - Καραδήμας”.
Την 12ην και ώραν 10 εδόθη το κάτωθι σήμα μας προς τον 3ον λόχον. Α.Π.139/2/6 μεταβή απροφασίστως έδραν του. Ευθύνη του βαρυτάτη Στοπ. Ημέτερα τμήματα εκινήθησαν προς Χάνι Λιόλιου από πρωία Στοπ.”
Ο 2ος λόχος δι’ ετέρου σήματός μας γνωρίζει ψευδώς, ίνα αναγκασθώμεν να διατάξωμεν την παραμονήν του εις Αράχωβαν, ότι 400 Σ. ευρίσκονται εις Αγ. Δημήτριον, ένθα καίουν οικίας, λεηλατούν κ.λ.π.
Είναι γεγονός ότι εκ της πληροφορίας ταύτης εθορυβήθημεν τα μέγιστα, εφόσον δεν είχομεν λόγους να αμφιβάλλωμεν διά τας πληροφορίας των τμημάτων μας και εφόσον τμήματά μας εκινούντο προς Αγ. Δημήτριον εν αγνοία των.
Η ανησυχία μας όμως διελύθη μετ’ ολίγον, όταν ελάβαμεν σήμα των προς Αγ. Δημήτριον κινουμένων τμημάτων μας, ότι έφθασαν αισίως εις Αγ. Δημήτριον, χωρίς να συναντήσουν εχθρόν.
Εγνωρίσαμεν τούτο τηλεφωνικώς εις τους εν Αραχώβη λόχους και διατάξαμεν και πάλιν να κατέλθη ο 2ος λόχος εις την έδραν του, απηυθύναμεν δε τα κάτωθι σήματα.
“Α.Π.148/121200 Προς 2ον λόχον, κοινοποίησις 3ον λόχον. Λόχος αναχωρήση αμέσως θέσιν του. Πας δυστροπών τυφεκισθή επί τόπου. Απόσπασμα Μπαμπίλη παραμείνει μετά 2/6 λόχου Αγ.Δημητρίου. Αξκοί λόχων φέρουν βαρυτάτην ευθύνην Στοπ. Προβλέπω συμπαιγνίαν διοικητών λόχων Στοπ. Στάσις σας επαναστατική.”
Επιπροσθέτως υπέβαλα το υπ’ αριθ. 150/121500 σήμα μου προς 86 περιοχήν, με κοινοποίησιν προς Τ.Σ. “Φροντίσατε επειγόντως αποστολήν μονίμων αξκών. Αξκοί 2ου λόχου δεν εκτελούν διαταγάς, παρασυρόμενοι υπό οπλιτών. Καίτοι ενίκησαν λαμπράν νίκην, οφειλομένην μόνον εις οπλίτας και ΜΑΥ. Ήδη ως φαίνεται στρατιώται δεν τους ακολουθούν, μη έχοντες εμπιστοσύνην. Διέταξα τυφεκισμόν επί τόπου παντός δυστροπούντος. Αναφέρουν φανταστικάς πληροφορίας, αναστατώνοντες τας διοικήσεις Στοπ.”
Απόσπασμα Μπαμπίλη διετάχθη να παραμείνει εις Αγ. Δημήτριον και να προωθήση εις Αράχωβα μόνον τα τρόφιμα του 3ου λόχου, αναμένον την άφιξιν του 2ου λόχου. Ο ανθλγός Ανυφαντής διαταχθείς υπ’ εμού τηλεφωνικώς να παραμείνει εις Αγ.Δημήτριον, εξηπατήθη αργότερον υπό του διοικητού του 3ου λόχου, υπιλάρχου Αντωνοπούλου και εκινήθη προς Αράχωβαν με την διαβεβαίωσιν ότι το Τάγμα διέταξε την κίνησιν ταύτην, ενώ αντιθέτως τοιαύτη διαταγή δεν εδόθη.
Ούτω την εσπέραν της 12ης, ευρίσκοντο εις Αράχωβαν, ο 3ος λόχος, ο 2ος, απόσπασμα χωρ/κής και το τμήμα συνοδεία τροφίμων, πλην του υπομοιράρχου Μπαμπίλη και 4-5 χωροφυλάκων, παραμείναντες εις Αγ.Δημήτριον, προφανώς διά να ευρίσκονται εντός της διαταγής, ην έλαβον κατά την εκκίνησιν εκ Πλατάνου και διότι ίσως δεν επρόλαβαν την κίνησιν της διμοιρίας προς Αράχωβαν, ευρισκόμενοι ως πλαγιοφυλακή της όλης φάλαγγος.
Την 12 τρέχοντος και ώραν 1800 απηύθυνα το τελευταίον σήμα προς τον 3ον λόχον έχον ούτω: “Α.Π.161/121800 Στοπ. Διοικητήν Αντωνόπουλον καθιστώ προσωπικώς υπεύθυνον αν 2/6 αύριον πρωίαν δεν ευρίσκεται έδραν του.”
Ε π ί θ ε σ ι ς κ α τ’ Α ρ α χ ώ β η ς
Την 6ην πρωϊνήν ώραν της 13 τρέχοντος μηνός εξεδηλώθη σφοδροτάτη επίθεσις υφ’ ολοκλήρου του συγκροτήματος του Αρχηγείου Δυτικής Στερεάς και του Τάγματος Νικηφόρου.
Εγνωρίσαμεν τούτο αμέσως εις Τ.Σ. 86 Περιοχής και από 6.30 πρωϊνής εζητήσαμεν ενίσχυσιν Αεροπορίας.
Τα εν Αραχώβη τμήματά μας εμάχοντο καλώς μέχρι 15ης ώρας ότε πρώτον το φυλάκιον του υπενωμοτάρχου Λιάτσου εγκατέλειψε τον αγώνα, υπεχωρήσαν.
Το τοιούτον παρέλυσε την όλην διάταξιν. Ο υπενωμοτάρχης το ίδιο βράδυ έφθασεν εις Πλάτανον. Το φυλάκειον Σκρα εμάχετο μέχρι της 17.30 ώρας. Τούτο παρέσυρε τον υπομοίραρχον Μπαμπίλην να μας γνωρίση διά σήματος, ότι τα φυλάκιά μας αμύνονται καλώς.
Η ρήψις της Αεροπορίας ήτο ματαία πλέον, τα πάντα περιήλθον εις χείρας του εχθρού. Τα τμήματά μας επολέμησαν θαυμάσια. Έδωσαν ότι ήτο δυνατόν να δώσουν. Μαχόμενα επί 12ωρο σχεδόν, τελείως απομονωμένα, χωρίς ελπίδα ενισχύσεως, της έδρας του τάγματος μη διαθετούσης εφεδρικόν τμήμα (ο 1ος λόχος αφίχθη εις Πλάτανον μετά διήμερον πορείαν την 11/1/48. Το εσπέρας κατάκοπος λόγω της βροχής και δυσβάτων οδών, άνευ πυρομαχικών και με 9-3 γεμιστήρα κατά οπλοπολυβόλον, χωρίς αντίσκηνα κ.λ.π.) εις κατάστασιν τοιαύτην μη επιτρέπουσαν την χρησιμοποίησιν. Λόγω όμως της εκτάκτου ανάγκης, διέταξα την ανάληψιν υπηρεσίας αμέσως, διά να απαλλάξω τον 4ον λόχον και χρησιμοποίησιν τούτου δι’ ενίσχυσιν, εξερευνήσεις, ενέδρας, συνοδείας υλικών κ.λ.π.
Η Διοίκησις ίσως να συνεκινήθη με τας εκκλήσεις μου, με την παρουσίαν τόσων Συμμοριακών συγκροτημάτων, πέριξ της εν είδη σφηνός διατάξεως του τάγματος, εις βάθος, ως και πλάτος, εν τούτοις μέχρι της 14/1/48, ουδεμία ενίσχυσις μοι εδόθη. Τα τμήματα υπέκυψαν εις ένα τεράστιον και άνισον αγώνα, μαχόμενα, από οικίας εις οικίαν και πολλάκις σώμα προς σώμα, ως ήδη διεπιστώθη.
Οι Συμμορίται διέθετον βαρείς όλμους, με άφθονα βλήματα, 4 βαρέα πολυβόλα, πολλούς ατομικούς όλμους, πάμπολλα αυτόματα όπλα και ελάχιστα ατομικά.
Διεπιστώθη ότι οι Συμμορίται οδηγήθησαν εις Αράχωβαν από κατοίκους της Κλοπάς και ηδυνήθησαν ευθύς αμέσως, άμα τη εκδηλώσει της επιθέσεως να εισέλθουν εις δυο οικίας, να οχυρωθούν και εκείθεν να κατευθύνουν τον αγώνα.
Επίσης η μεταστάθμευσις του 2ου λόχου εις Αράχωβαν εζημίωσε την όλην άμυναν της Αραχώβης, διότι δεν εγένετο ασφαλώς καλή διάθεσις ανδρών και όπλων, τούτο δε οφείλεται κατά μέγα μέρος εις την άγνοιαν Διοικητών λόχων και αξιωματικών, όντες του Ιππικού, Πυρ/κού, Μηχανικού ανθλγοί και μη έχοντες συναίσθησιν της βαρύτητος, ως προς την εκτέλεσιν των διαταγών, διατάξεων, κινήσεων τμημάτων κ.λ.π.
Εάν ο 2ος λόχος ήτο εις Αγ. Δημήτριον ίσως η εξέλιξις να ήτο διαφορετική. Μία κίνησις τούτου, έστω και ανεπιτυχής θα έστρεφε την προσοχήν των Συμμοριτών προς αυτόν και ούτω θα εμειούτο η επιθετικότης κατά της Αραχώβης αν και διεπιστώθη, ότι οι Σ.είχον καταλάβει τα έναντι των γεφυρών υψώματα ισχυρώς, ίνα εμποδίσουν τυχόν ενισχύσεις μας. Τούτο κατεφάνη και εκ του γεγονότος, ότι οι υποχωρήσαντες άνδρες εξ Αραχώβης προς τας γεφύρας, εβλήθησαν υπό ισχυρών πυρών, εκ των υψωμάτων και ηχμαλωτίσθησαν.
Επίσης ο φόνος από πρωΐα του Διοικητού 3ου λόχου Υπιλάρχου Αντωνοπούλου, επέφερε ζημίαν εις τον όλον αγώνα, διότι ο αντικαταστήσας τούτον Ανθλγός Πυροβολικού Κωστόπουλος, δεν ηδυνήθη να επαρκέση μη γνωρίζων ουδέ τας θέσεις των φυλακίων.
Η μετά χωρ/κής κοινή άμυνα και επίθεσις δεν ενδείκνυται κατά την γνώμην μου διότι και σύγχισιν επιφέρει και επικίνδυνος κρίνεται.Άλλη νοοτροπία της Χωρ/κής και άλλη η του Στρατού. Εκ του αποσπάσματος Αραχώβης περισσότεροι των 20 εκ των 29 ανδρών, αφίχθησαν αμέσως εις Πλάτανον, ενώ άπαντες οι αξιωματικοί, πλην ενός διασωθέντος, ή έπεσαν επί του πεδίου της μάχης, ή ετραυματίσθησαν, πολεμώντες, ουδείς δε εγκατέλειψεν τον αγώνα, πλην ίσως ελαχίστων εξαιρέσεων.
Τελευτών κρίνω το εαυτόν μου ευτυχή διότι ηγήθην τοιούτων τμημάτων μέχρι της 17/1/48, οπότε η περιοχή διά του υπ’ αριθ. 17/17-1-48 σήματός της, μοι αφήρεσε την Διοίκησιν του τακτικού μέρους του Τάγματος, αναθέσασα τούτο εις Ταγματάρχην Χρηστιάν.
Ο 1ος Λόχος έδωκε περίλαμπρον μάχην εις Παλαιοξάριον, υπό τας Διαταγάς του Διοικητού του Λόχου Ανθλγού Σταματίνη και ουχί Ταγματάρχου Χρηστιά και Ιατρού Μητσοπούλου, ως ανεγράφη εις τας εφημερίδας, ο 2ος λόχος εις Αγ.Δημήτριον, ουχί υπό τας διαταγάς Ταγματάρχου Φατούρου, ως ανεγράφη ομοίως και ο 2ος και 3ος εις Αράχωβαν.
Σήμερον καταφαίνεται πλήρως ο αγών Αραχώβης, όταν αναλογισθή τις την μάχην του Πλατάνου, ένθα επίλεκτα τμήματα του Στρατού δυνάμεως Τάγματος, με άριστον οπλισμόν, μετά δυσκολίας και με πολλούς νεκρούς και τραυματίας και με την άφιξιν του 630 Τάγματος και Τάγματος Χωρ/κής εις ενίσχυσιν, κατόρθωσαν να επιβληθούν την τελευταίαν στιγμήν.
Έχω την γνώμην ότι πρέπει να αποδοθή το δίκαιον εις τους αγωνιστάς του Τάγματος, οίτινες επολέμησαν με τόσην αυταπάρνησιν και έχυσαν το αίμα των υπέρ της Πατρίδος.
Συνημμένως υποβάλω καταστάσεις απωλειών εις άνδρας. Καταστάσεις υλικού υποβληθείσονται μεταγενεστέρως.
ΜΑΡΓΑΡΙΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
ΑΝΧΗΣ ΠΕΖΙΚΟΥ
Τ.Σ.Υ.
----------------------------------------
6ον Τάγμα Εθνοφρουράς
Κατάστασις
Τραυματιών μαχών Παλαιοξαρίου, Αγίου Δημητρίου και Αραχώβης.
Α΄ Μάχης Παλαιοξαρίου: Μαυρέλης Αντώνιος, Κόκκαλης Ευθύμιος, Στεφανής Ιωάννης, Παπαγιάννης Κων/νος, Βλαχογιάννης Θεόδωρος, Βλάχος Βασίλειος, Ελενόπουλος Νικόλαος,
Β΄Μάχης Αγίου Δημητρίου: Κατσούλης Πολύκαρπος
Γ΄Μάχης Αραχώβης: Ντουρακόπουλος Ιωάννης, Δούλος Λάμπρος, Παπαγιαννίδης Κων/νος, Σακαρέλος Θωμάς, Βασιλόπουλος Σωτήριος, Παπακωνσταντίνου Αποστ., Ραμπαούνης Νικόλαος, Βασιλόπουλος Δημήτριος, Τσιμπάκης Αθανάσιος, Φλωρόπουλος Γεώργιος, Αμωρανίτης Κων/νος, Νικολάου Αθανάσιος, Κουτροπάνος Δημήτριος, Παπαναστασόπουλος Γεώργιος, Σωτηρόπουλος Σταύρος, Τερνιώτης Θεόδωρος, Σαλούρος Ιωάννης,
Παρατηρήσεις: Εκτός των ανωτέρω 5-6 τραυματίαι μάχης Αραχώβης εισήλθον εις νοσοκομείον εκ Ναυπάκτου.
Κατά πληροφορίας έτεροι 6-8 τραυματίαι ευρίσκονται εις διάφορα χωρία μη δυνάμενοι να παρουσιασθούν εισέτι εις την Μονάδα των.
Σ.Τ.Γ.909 Α τη 27/1/48
Ο
Δκτής του Τάγματος
Μαργαρίτης
Ανχης
Τ.Σ.Υ.
-----------------------------------------------------------------------------------------------
...και από την πλευρά των Ανταρτών:
ΔΗΜ. ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
ΑΡ. ΠΑΡΝΑΣΣΙΔΑΣ
Δ Ι Α Τ Α Γ Η
Επιτ. Γραφ. ΙΙΙ
αριθ. Ε.Π.Ε. 104
Κοινοποιούμε παρακάτω συμπεράσματα του Αρχηγείου Ρούμελης που μας κοινοποιήθηκαν με την υπ’ αριθ. Ε.Π.Ε 81/11-2-48 διαταγή του για την επιχείρηση εναντίον της Αράχωβας Ναυπακτίας και παρακαλούμε ν’ αναλυθούν σε αχτίφ στελεχών και εν καιρώ να μας αναφέρετε εκτέλεση παρούσης.
Σ. Δ. Α. 6/3/48
Ε Ρ Μ Η Σ
Για την ακρίβεια
Το ΙΙΙ Γραφείο
Τ.Σ.Υ.
Παραλήπτες
Ι, ΙΙ, ΙΙΙ Τάγματα
----------------------------------------
ΔΗΜ. ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
ΑΡΧ. ΡΟΥΜΕΛΗΣ
Επιτ. Γραφ. ΙΙΙ
Σ Υ Μ Π Ε Ρ Α Σ Μ Α Τ Α
Πάνω στην επιχείρηση που διεξήγαγε κατόπιν διαταγής μας το Αρχ. Δυτ. Στερεάς με τμήματά του αι με το ΙΙΙ Φ.Φ. εναντίον της Αράχωβας Ναυπακτίας.
Τη διαταγή επιχειρήσεων, το σχέδιο του Αρχηγείου και γενικά τη διεξαγωγή της μάχης την βλέπουμε σαν ενέργεια αρίστη από πάσης απόψεως. Η ενέργεια αυτή του Αρχ. Δ. Στερεάς στην εξοντωτική μάχη της Αράχωβας πρέπει ν’ αποτελέσει το παράδειγμα σωστής ταχτικής και για τα άλλα Αρχηγεία. Ειδικά εξαίρουμε τα εξής σημεία της διεξαγωγής της επιχείρησης.
1/ Σωστή εκτίμηση της κατάστασης του εχθρού που βρίσκονταν μέσα στην Αράχωβα.
2/ Σωστή εκτίμηση των δυνατοτήτων του εχθρού να κινηθεί απ’ άλλα σημεία. Από την εκτίμηση των άνω παραγόντων πηγάζει η ιδέα ενεργείας του Αρχηγείου που είνε θαυμασία.
3/ Σωστά το Αρχηγείο επετέθη με το σύνολο των δυνάμεών του εναντίον του κυρίου στόχου, αφίνοντας για τις δευτερεύουσες ενέργειες μικρά τμήματα. Εδώ έγκειται και η επιτυχία της επιχείρησης. Τούτος πρέπει να γίνει κτήμα σε όλα τα Αρχηγεία και στελέχη.
Όταν συγκεντρώνουμε το σύνολο των δυνάμεων και επιτιθέμεθα εναντίον του εχθρού πρέπει να είμαστε βέβαιοι πως πάντα θα καταβάλουμε τον εχθρό προτού προφτάσει να συγκεντρώσει δυνάμεις, τις οποίες και αν συγκεντρώσει θα αντιμετωπίζουμε με μικρές δυνάμεις.
4/ Πολύ καλά ενήργησε το Αρχηγείο πέρνοντας καλή διάταξη να συλλαμβάνει τους αιχμαλώτους. Τούτο πρέπει να προσέξουν ιδιαίτερα τα Αρχηγεία και τα στελέχη γιατί εάν αρκούμαστε μόνο στην ανατροπή του εχθρού χωρίς να τον εξοντώνουμε τότε θα τον βρίσκουμε μπροστά μας σε άλλη μάχη πιο θρασύ.
5/ Πολύ καλή ήταν η ενέργεια του Αρχηγείου να πάρει διάταξη μετά το πέρας της επιχείρησης για να συγκεντρώσει τα λάφυρα που ήταν διασκορπισμένα.
Τα πιο πάνω συμπεράσματα να αναλυθούν σε αχτίφ στελεχών των Αρχηγείων.
Σ.Δ. 1 / 2 / 48
Γ Ο Υ Σ Ι Α Σ
Παραλήπτες
Αρχ. Φ.Φ. - Αρ. Δ. Στερεάς
Αρχ. Παρνασσίδας
Τάγμα Ευβοίας
Κοινοποίηση
Γεν. Αρχηγείο (υ.τ.α)
Για την ακρίβεια
Το
ΙΙΙ Γραφείο
Κατάληψη αντίστασης - 3 τροχιοδεικτικές κατακόρυφες.
Ι.Χ Σταθμός επίδεσης και διακομιδής. Όπου τα Τάγματα νομίζουν.
Σ.Δ Αρχηγείου Β.Α Αγίου Γεωργίου επί της Καρροποιήτου Αράχωβας - Δομνίτας.
Σ.Δ Α.Δ.Σ 10/1/48
Γ Ι Ω Τ Η Σ
Παραλήπτες
ΙΙ, ΙΙΙ Τάγματα
Κόχος Ρουμελιώτη
Κοινοποίηση
Α.Ρ. (υ.τ.α)
Για την ακρίβεια
Το
ΙΙΙ Γραφείο
Το Γενικό Αρχηγείο με διαταγή του ονομάζει «επίλεκτες» την 8η και 9 ομάδες του λόχου Δημοκρατικής Νεολαίας του Αρχηγείου Ηπείρου, που στις μάχες 25-2/7-3-48 επέδειξαν μαζικό ηρωισμό , αυτοθυσία και επιμονή στην εκτέλεση της αποστολής τους και προάγει τους ομαδάρχες τους σε επιλοχίες. Οι ομάδες αυτές επί 9 ώρες αντιμετώπισαν μόνες τους ένα ολόκληρο εχθρικό τάγμα τσακίζοντας 4 επίθέσεις τους με το μοναδικό οπλοπολυβόλο , τη στιγμή που ο εχθρός ενεργούσε με πυρά 27 οπλοπολυβόλων 2 πολυβόλα, 4 όλμους και 2 αεροπλάνα.Επίσης το Γεν Αρχηγείο ονομάζει επίλεκτη την 3η ομάδα του ιδίου λόχου, που επί 8 ώρες κράτησε επίμονα τη θέση της και καθήλωσε μια ολόκληρη εχθρική διλοχία προξενόντας της βαρειές απώλειες , χωρίς η ίδια να έχει καμμιά απώλεια και προάγει τον ομαδάρχη της σε επιλοχία.Ο πρόεδρος υπουργός των στρατιωτικών της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβερνήσης στρατηγός Μάρκος με διάταγμα του προάγει για την προσωπική παλληκαριά, το επιθετικό πνεύμα , την ψυχραιμία, την τόλμη και την αποφασιστικότητα που επέδειξαν στις μάχες από 25-2/2-3-48 τους παρακάτω διμοιρίτες και ομαδάρχες του αρχηγείου Ηπείρου:1) Τον Κεραντζή Γιάννη σε υπολοχαγό και 2) τους Νίτα Γιάννη , Κιτσούλη Ανδρέα, καρτσιτσάνη Κ, Ράικο Λαζ, Σεφέρη Θ, Γκουτζεγιάννη Νάιο, Μπεζαρη Δημοσθ και Ματζάνο Θύμιο σε ανθυπολοχαγούς του ΔΣ.Με άλλο διάταγμα προάγεται σε ανθυπολοχαγός του Αρχηγείου Ρούμελης ο Γιώργ Δ Καλατζής, που κατέρριψε ένα μοναρχοφασιστικό αεροπλάνο στα υψώματα της Αράχωβας της Ναυπακτίας.
ΑϊΛιας Αράχωβας.
Ανατολικά της Αράχωβας, στον αμαξητό δρόμο προς Κλεπά και σε απόσταση 2,5 χιλμ., σώζεται σε καλή κατάσταση το Καθολικό (διαστάσεων 6 x 4), της πάλαι ποτέ διαλαμψάσης ιστορικής Μονής του Προφήτου Ηλιού Κραβάρων, η οποία διελύθη με το διάταγμα του Βαυαρού Μάουρερ το έτος 1833, διότι είχε ολιγοτέρους των 6 μοναχών, έτος που καταργήθηκαν περί τα 400 Μοναστήρια στην Ελλάδα και λεηλατήθηκαν.Δεν έχει διασωθή ιστορικά η ίδρυση της Μονής του Προφήτου Ηλιού στους πρόποδες του όρους Κοκκινιά, που ανατρέχει στα χρόνια του αυτοκράτορος Ιουστινιανού, όπου χτίστηκαν πολλές εκκλησίες και μοναστήρια πέραν των άλλων αμυντικών έργων, στην δοκιμασθείσα από τους σεισμούς και την πανώλη στα 551, 553, και 557 μ.Χ Αιτωλία. Η παράδοση διέσωσε μέχρι σήμερα την άγρια δολοφονία του Επισκόπου Δωροθέου, ο τάφος του οποίου είναι στο ξωκκλήσι του Οσίου Συμεών του Στυλίτου, πίσω από το Άγιο Βήμα στη ρίζα μιας παλιάς αγριοκερασιάς, η οποία έχει σχέση με την παλαιότητα του Μοναστηριού. Ο Επίσκοπος Δωρόθεος δολοφονήθηκε σε ενέδρα στη θέση “Σκάλα” της Αράχωβας, στα χρόνια της Εικονομαχίας από τους διώκτες του, που εκτελούσαν διατεταγμένη υπηρεσία, όταν ανέβαινε έφιππος από το Μετόχι του Οσίου Συμεών στο Μοναστήρι του Προφήτη Ηλία, και πάντως όχι με κίνητρο την ληστεία ή άλλο αίτιο που να έχη σχέση με χρήματα. Καθώς έπεσε από το άλογο κατακρεουργημένος άγρια από τα φονικά όπλα (σπαθιά, τσεκούρια, μαχαίρια) των κρυμμένων πίσω από την ψηλή πέτρα δολοφόνων του, το χέρι του ακούμπησε στην πέτρα στην άκρη του δρόμου και, ω του θαύματος ! η ογκώδης πέτρα βούλιαξε σαν ζυμάρι και αποτυπώθηκε έντονα σε αυτήν το χέρι του ιερομάρτυρος Επισκόπου, σημείο θαυμαστό το αναβλύζον αγίασμα. Η μεγάλη αυτή πέτρα στο σημείο που λέγεται “στου Δεσπότη το χέρι”, σωζόταν μέχρι το 1965 και την είχαν δη πολλοί ηλικιωμένοι επιζώντες συντοπίτες μας, αλλά επειδή ήταν εμπόδιο στα ζώα, που διήρχοντο το πολύ στενό μονοπάτι που οδηγούσε προς Κλεπά, την έσπρωξαν από άγνοια κάποιοι Κλεπαΐτες και την κύλησαν στον Εύηνο κι έτσι η ζώσα αυτή θαυμαστή μαρτυρία ενός μεγάλου ιστορικού συμβάντος χάθηκε άδοξα. Μέχρι σήμερα οι ιερείς της Αράχωβας στην Προσκομιδή μνημονεύουν τον Αρχιερέα Δωρόθεο, όπως διασώθηκε το όνομά του (αγίου ιερομάρτυρος εικονολάτρου Επισκόπου), συνδεδεμένο με το συμβάν και το Μοναστήρι του Προφήτου Ηλιού. Ο Επίσκοπος Δωρόθεος ήταν επιχώριος τιτουλάριος (βοηθός Επίσκοπος), αγνώστου καταγωγής, πάντως όχι εντόπιος, αλλά ξένος, όπως διέσωσε η τοπική λαϊκή παράδοσις. Το μάλλον βέβαιο είναι ότι ήταν Κωνσταντινοπολίτης την καταγωγή, αυλικός και επιφανής ευγενής, που έφυγε κρυφά με έναν έμπιστο φίλο του, αμφότεροι εικονολάτρες, ακολουθώντας τον πολιό λευκογένειο, ευθυτενή και ιεροπρεπέστατο Μητροπολίτη Ναυπάκτου, ο οποίος μετέσχε τοπικής Συνόδου στην Βασιλεύουσα την πρώτη περίοδο της Εικονομαχίας, επί τη αφίξει και θέα του οποίου “εσείσθη η Βασιλεύουσα και υπήντησεν άπας ο κλήρος και ο λαός”, διότι η φήμη του Αγίου ημών Μητροπολίτου προέτρεξεν. Δεν αναφέρεται πουθενά, δυστυχώς, το όνομά του. Ο αυτοκράτορας και οι περί αυτόν ανεζήτησαν τούτον τον ευγενή νέο, αλλά δεν τον βρήκαν. Υποπτεύθηκαν όμως την κρυφή αναχώρησή του.Όταν έφθασαν στην Ναύπακτο, ο Μητροπολίτης τον έκειρε μοναχό και έπειτα τον χειροτόνησε Διάκονο, Πρεσβύτερο και Επίσκοπο για δύο λόγους: Και για την πίστη και την ιερή αφοσίωσή του και για να κρύψη τα ίχνη του, στέλνοντας αυτόν στην Αράχωβα, μέρος ορεινό, δύσβατο και δυσπρόσιτο και πολύ απομακρυσμένο, ως βοηθό του, επειδή η Αράχωβα τότε είχε δύο Μοναστήρια: α)Την γυναικεία Μονή της Κοιμήσεως Θεοτόκου, στη θέση σήμερα της Παναούλας, της οποίας τελευταία ιστορική αναφορά είναι ο πανηγυρικός εορτασμός της την 15η Αυγούστου 1455, όταν βρέθηκε θαυματουργικώς η εικόνα της Παναγίας της Αμπελακιωτίσσης στην Κοζίτσα και ιερουργούσε στην Αράχωβα ο Μητροπολίτης Ναυπάκτου Θεοδόσιος, ο οποίος προτίμησε την Μονή αυτή της Επαρχίας του, επειδή την ίδια μέρα εορτάζει η ιστορική Μονή της Βαρνάκοβας και η οποία παρήκμασε για λίγα χρόνια και ερημώθηκε από επιδρομές και πειρατές το 783 και το 891μ.Χ., όταν κατέκλυσαν την περιοχή μας μέχρι την Ναύπακτο και ερημώθηκαν από τους Σλάβους, και β) την ανδρώα Μονή του Προφήτου Ηλιού.( Οι δύο Μονές απέχουν μεταξύ τους μιας ώρας δρόμο). Ο άγιος Συμεών ο Στυλίτης ήταν μετόχι της Μονής του Προφήτου Ηλιού μαζί με τα παρεκκλήσια των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, του Οσίου Αντωνίου και της Οσιοπαρθενομάρτυρος Παρασκευής.Τα όσα αναφέρει ο συγγραφέας Καλλιαμβάκος το έτος 1902 και οι μετέπειτα αντιγραφείς του στην διήγησή του για την εύρεση της ιεράς εικόνας της Παναγίας Αμπελακιωτίσσης, για την δολοφονία του Δεσπότη το έτος 1469 είναι αβάσιμα παρότι δεσπότης Δωρόθεος φέρεται να υπήρξε το 1477 στην Μητρόπολη Ναυπάκτου και Άρτης και εφόσον υπήρξε μετέπειτα πώς δολοφονήθηκε προηγουμένως; Ο Δεσπότης αυτός προσυπογράφει σιγιλιώδες γράμμα με τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Μάξιμο για την Μονή Κοσινίσσης (Εικοσιφοινίσσης του Παγγαίου όρους).Είναι μάλιστα και αναληθή ότι ο Δεσπότης αυτός θανατώθηκε δια τυφεκισμού βληθείς από τον άγιο Συμεών από απόσταση 300 μέτρων, αλλά ξεχνά ότι το έτος 1469 δεν υπήρχε τουφέκι με τέτοιο βεληνεκές 300 μ. και άνω, πολύ δε περισσότερο να σκοπεύση και ο ικανότερος σκοπευτής τον συνεχώς μετακινούμενο στόχο του μέσα σε πυκνότατο δάσος. Έτσι από τα ιστορικώς αποδεδειγμένα αυτοκρατορικά αντίποινα που επακολούθησαν μετά από την συμμετοχή των Αιτωλών εικονολατρών στην στάση υπό τον Κοσμά τον Αθηναίο κατά της Κωνσταντινουπόλεως, τότε που οριοθετήθηκαν εκκλησιαστικά και η υπαγωγή το 732 μ. Χ. των Μητροπόλεων της κυρίως Ελλάδος από τον Επίσκοπο Ρώμης, που μέχρι τότε τις εξουσίαζε, στον Επίσκοπο της Νέας Ρώμης (Κωνσταντινουπόλεως) και από τότε Πατριάρχη, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα της δολοφονίας του Δεσπότη Δωροθέου την εποχή της Εικονομαχίας, επειδή ήταν πιστός εικονολάτρης καθώς και από το θαύμα της παραδόξου αποτυπώσεως της χειρός του επάνω στην πέτρα και από το αναβλύζον αγίασμα.Επανερχόμενοι στα σχετικά με την Μονή του Προφήτου Ηλιού, που προϋπήρχεν της Μονής Αμπελακιωτίσσης, γνωρίζουμε ότι σε αυτήν είχαν θησαυρισθή από αιώνες πλήθος λειψάνων αγίων της Εκκλησίας μας, όπως των αγίων Τρύφωνος, Χαραλάμπους, Ανδρέου, Θεοδώρου Στρατηλάτου, Ιωάννου Χρυσοστόμου, Αναργύρων και άλλων αγίων. Τμήμα της κάρας του αγίου Πολυκάρπου, Επισκόπου Σμύρνης, του οποίου το ιερό χέρι βρίσκεται στην ιερά Μονή Αμπελακιωτίσσης, η κάρα του αγίου Ιωάννου του Ελεήμονος, Πατριάρχου Αλεξανδρείας, η οποία σήμερα διασώζεται στην Ιερά Μονή Προυσσιωτίσσης, με σχετική γραπτή αναφορά προελεύσεως «Μονή Προφήτου Ηλιού Κραβάρων», πολύτιμα εκκλησιαστικά σκεύη, βιβλία και εικόνες Βυζαντινής τεχνοτροπίας.Ιστορικά αναφέρεται ότι μεταξύ των ετών 1544-1584 μ.Χ. το μοναστήρι του Προφήτου Ηλιού υπέστη καταστροφές από σεισμούς και ερημώθηκε για πολλά χρόνια. Έτσι δικαιολογείται γιατί έγινε Πατριαρχικό και Σταυροπηγιακό αυτό της Κοζίτσης με έγγραφο του 1749, σαν αρχαιότερο στα Κράβαρα, ενώ άξιο μνείας είναι και το γεγονός ότι σε έγγραφο του 1724 τα Κραβαροχώρια της περιοχής μας υπάγονταν εκκλησιαστικά στην Επισκοπή Λιδωρικίου (ενίοτε και Κραβάρων), τελούσαν υπό τον Μητροπολίτη Λαρίσης, θα πρέπη να επισημανθή και η ολιγοχρόνια σχέση και σύνδεση της ορεινής και απομακρυσμένης από την Ναύπακτο Αράχωβας με την Επισκοπή Λιτζιάς και Αγράφων.Η έλλειψη επαρκών γραπτών πηγών, οι δηώσεις και οι καταστροφές, συνετέλεσαν ώστε να λησμονηθή ιστορικά το Μοναστήρι του Προφήτου Ηλιού και να γίνη ευρύτερα γνωστό και φημισμένο αυτό της Κοζίτσας. Κατά τα Ορλωφικά γεγονότα του έτους 1770 το Μοναστήρι κάηκε και ερημώθηκε.Η χρονολογία 1779, που αναγράφεται στις περισσότερες θαυμάσιες εικόνες του μοναστηριού είναι έτος ανακαίνισης-αναστήλωσης του μοναστηριού στα 1778 (Από τον Αθαν. Σισμάνη, που αναφέρεται σε εντοιχισμένη πλάκα ως Σισμανόπουλος), σε εκπλήρωση τάματος μετά την εξόντωση της οικογένειας των Σισμαναίων στα Ορλωφικά και που καταργήθηκε επί Όθωνα, γιατί είχε κάτω από 6 μοναχούς. Το μοναστήρι είχε μεγάλη περιουσία και αρκετά κοντινά παρεκκλήσια (Άγ. Κων/νος, Άγ. Αντώνιος, Αγ. Παρασκευή). Η Παλιαράχωβα ήταν επίσης μοναστηριακή. Δύο φορές πέρασε από αυτό ο Πατρο-Κοσμάς. Τη δεύτερη μεταξύ 1759-1762 διέμεινε, λειτούργησε και κήρυξε το θείο λόγο στους πιστούς.Να πώς περιγράφει στο βιβλίο του «Στ’ απόσκια της Αράχοβας» ο χωριανός μας δάσκαλος Γ. Μποσινάκος την διάλυση του Μοναστηριού: Πριν να περιορίση τον αριθμό των μοναστηρίων η Κυβέρνηση του Όθωνα πρόλαβε ο ηγούμενος του δικού μας μοναστηριού και το διέλυσε αυτός, όπως βλέπουμε παρά κάτω στο έγγραφο της Νομαρχίας Μεσολογγίου προς το Υπουργείον Εκκλησιαστικών: Βασίλειον της Ελλάδος, αριθμ. 1462 την 28 Σεπτεμβρίου 1833 Μεσολόγγιον, προς την επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδέυσεως Β, Γραμματείαν. «Περί φυγής του ηγουμένου του Προφήτου Ηλιού της Αράχοβας μετά τινός γυναικός». Ο έπαρχος της Ναυπακτίας δια των αριθμ. 770 και 772 αναφορών του πληροφορεί την Νομαρχίαν ότι « την 10ην του λήγοντος ο Γρηγόριος ηγούμενος του Μοναστηρίου του Προφήτου Ηλιού, κειμένου εις το χωρίον Αράχοβα Κραβάρου, συνενοηθείς μετά τινος γυναικός ονομαζομένης Αγγελικής Νικολάου Δεσποτοπούλου, συζώσης δι’ αθεμίτου γάμου με τον Νικόλαον Σισμάνην εντόπιον και μετά του υπηρέτου του ιδίου Σισμάνη Χαμουλά λεγομένου, εδραπέτευσε εκείθεν λαβών μετ’ αυτού δύο ζώα της μονής, έναν ίππον και έναν ημίονον και μερικά χρήματα του διαληφθέντος Σισμάνη. Αναφερθέντος του συμβάντος τούτου εις τον Έπαρχον, όστις εξ αιτίας της περιοδείας ευρέθη εις Βετολίσταν, έσπευσε να στείλη ανθρώπους προς αναζήτησιν των φυγάδων. Δεν έλαβεν πληροφορίας είχον περάσει εις τας πλησίον επαρχίας της Καλλιδρόμης ή Φθιώτιδος. Άμα ήκουσε τούτο, έγραψεν εις τους Επάρχους των ειρημένων Επαρχιών προσκαλών αυτούς δια να διατάξωσιν αυστηρώς τα περί της συλλήψεώς των. Από τας αναφοράς των Επάρχων, φαίνεται ότι ο ηγούμενος ούτος, ασώτου και διαφθαρμένης διαγωγής προ καιρού μελετών και σχεδιάζων την φυγήν του είχε πωλήσει διάφορα κτήματα της ειρημένης Μονής, εκινήθη δε να πράξη την κακουργίαν, ότε επροσκαλείτο παρά του Επάρχου, δια να δώση κατάλογον της περιουσίας του Μοναστηρίου. Μάλιστα λογίζεται πιθανόν ότι να έλαβε μετ’ αυτού χρήματα ικανά και σωστή (ταμείου;) του ιερού καταγωγίου. Δια να δηλωθή δε τούτο ο Έπαρχος εδιώρισεν μίαν Επιτροπήν συγκειμένην από τον Δημογέροντα Αράχοβας και τους εξ αυτής Παπαπαναγιώτην Λαναράν και Δημήτριον Λούρον, τον δημογέροντα Κλεπάς και τον συγχωριανόν του Γαλάνην Μιρεσέρδην ν’ ανέλθη εις την Μονήν να καταγράψη την κινητήν και ακίνητον κατάστασίν της και αναθέτουσα εις ένα των τιμιωτέρων και ικανωτέρων πατέρων της μονής προσωρινώς την ηγουμενίαν ν’ αναφέρη εις αυτόν τα πρακτικά της και μάλιστα τα περί φυγάδος ηγουμένου, προσεκάλεσε ταυτοχρόνως και τον Έφορον Ναυπακτίας, ευρισκόμενον τότε εις Αράχοβα να εφορεύη εις τας εργασίας της Επιτροπής και να αναφέρη εις το Επαρχείον. Κατά χρέος σπεύδω να γνωστοποιήσω το συμβάν εις την Β. ταύτην Γραμματείαν επιφυλασσόμενος να αναφέρω εις αυτήν και τα αποτελέσματα των παρά αυτών Επάρχου ληφθέντων μέτρων. Ο Ευπειθέστατος Νομάρχης Αιτ. και Ακαρνανίας Ν. Σουΐδας (υπογρ. δυσανάγνωστος).»Πριν διαλυθή χρησίμευσε ως ορμητήριο και στρατόπεδο αρματωλών στην Επανάσταση του 1821. Ο υπεραιωνόβιος πλάτανος με την πηγή στις ρίζες του ξεκούρασε αρματωλούς και κλέφτες και το μοναστήρι έδωσε τροφή και στέγη σε γυναικόπαιδα και φτωχούς, ενώ λειτούργησε σ’ αυτό για πολλά χρόνια Κρυφό Σχολειό.Εάν διασωζόταν το Μοναχολόγιό του, ασφαλώς και θα είχαμε πληρέστερα στοιχεία της ιστορικής του πορείας.Ως τελευταίος του ηγούμενος αναφέρεται ο Γρηγόριος (επιλήψιμης ηθικής) και πριν από αυτόν στον Αη-Νικόλα με τόνομά του, χωρίς όμως χρονολογία), που μετά τη διάλυση του Μοναστηριού έγινε Εφημέριος του Νεοχωρίου. Τα κειμήλιά του μετά τη διάλυσή του μεταφέρθηκαν στο μοναστήρι του Προυσσού (Ευαγγέλιο και η κάρα σε αργυρό ορθογώνιο κουτί του αγίου Ιωάννου του Ελεήμονος, Επισκόπου Αλεξανδρείας, που η μνήμη του τιμάται στις 12 Νοεμβρίου). Στην αγία κάρα αναφέρεται ως δωρητής ο ιερομόναχος Νεόφυτος και καθηγούμενος ο Νικηφόρος. Στους τέσσερις τελευταίους του μοναχούς αναφέρεται και ο Διονύσιος, 55 χρόνων, που κατέφυγε στην Κόνισκα.Και στην εκκλησία της Παναγιάς στο Νεοχώρι δωρήθηκε επίχρυσος Σταυρός απ’ το μοναστήρι μας του Προφήτου Ηλιού με χρονολογία 1817, στο κέντρο του οποίου υπήρχε ξυλόγλυπτος σταυρός ωραίας μικροτεχνικής εργασίας, ενιαύσιο βιβλίο έκδοσης Λειψίας 1761, δερματόδετο Ευαγγέλιο έκδοσης Ενετίας 1793 και ορειχάλκινη λειψανοθήκη με 12 άγια λείψανα. Το αξιολογώτερό του όμως κειμήλιο (ένας ξύλινος Σταυρός με χρονολογία 1110, όπως μου είχε πει κάποτε ο αείμνηστος Ιερέας Παπα-Δημήτρης Παπαδημητρίου), χάθηκε τα τελευταία χρόνια, καθώς και ένα Ευαγγέλιο του 1619 και η Αχειροποίητη εικόνα του αγίου Μανδηλίου (1624), που είχαν μεταφερθή στον Αη-Νικόλα. Τις χρονολογίες αυτές τις θυμάμαι καλά, γιατί τις είχα γράψει κατά την ζωντανή συζήτηση που είχα, έφηβος τότε, με έντονο ζήλο με τον προαναφερόμενο άγιο Παππούλη, που με υπεραγαπούσε και όσο ζούσε επικοινωνούσαμε πολύ συχνά. Το χειροποίητο ξύλινο σκαλιστό τέμπλο του μοναστηριού, ανεκτίμητης αξίας, κοσμεί σήμερα τον ενοριακό ναό του Αγίου Νικολάου, πολιούχου της Αράχωβας.Όπως αναφέρεται σε έγγραφα της Ι. Μ. Κοζίτσας με ημερομηνίες 20-2-1863 και 2-3-1872, που υπογράφουν οι ηγούμενοι Νικόδημος Δημητρίου και Κύριλλος Κομνηνός, δόθηκαν στη Μονή Προυσσού αντί της Κοζίτσας από το διαλυμένο Μοναστήρι του Προφήτου Ηλιού Αράχωβας, εκτός από τα ανωτέρω και τα ακόλουθα ιερά λείψανα και σκεύη: Αργυρούν κιβώτιο με τεμάχια της Αγίας Κάρας του Αγίου Πολυκάρπου με αργυρό Σταυρό. Όμοιο κιβώτιο με λείψανα του Αγίου Θεοδώρου και άλλο όμοιο με λείψανα του Αγίου Τρύφωνα. Αργυρό Θυμιατό και Δισκοπότηρο, χρυσοί σταυροί, 4 αργυρές ζώνες και 4 ζεύγη χρυσοΰφαντα άμφια. Πάντως στην καταγραφή των κειμηλίων του (8-6-1834) τα υπάρχοντα μαρτυρούν την ιστορική του παρουσία και σημασία του μοναστηριού μας. Υπήρχαν γιατί δεν ξέρουμε σήμερα που βρίσκονται, αργυρός σταυρός με Τίμιο Ξύλο, 8 αργυρά κανδήλια, ένα φαιλόνι μποχασένιο και δύο επιτραχήλια παλαιότατα, 69 εκκλησιαστικά βιβλία και άλλα σημαντικά κειμήλια.Οι Αραχωβίτες τα ζήτησαν με έγγραφό τους για να μείνουν στον ενοριακό τους ναό, επειδή τα τιμούσαν με πατροπαράδοτο σέβας, αλλά δεν εισακούστηκαν.Ο αφανισμός των μοναστηριών, συμπεριλαμβανομένου και του δικού μας, ήταν έργο της Βαυαροκρατίας, των πολιτικών μας, των Αρχιερέων και του τουρκοπιασμένου Κωνσταντινουπολίτη Κων/νου Σχοινά, για να ρημάξουν τους ναούς τους και να πλιατσικολογήσουν πουλώντας τα ιερά τους και κάθε άλλο περιουσιακό στοιχείο (βλ. Απομνημονεύματα Στρατηγού Μακρυγιάννη, σελ. 364-365).Η αρχική θέση του μοναστηριακού συγκροτήματος επεκτεινόταν 300 μ. πιο κάτω από αυτήν που είναι σήμερα, δηλ. ήταν και κάτω από τον αμαξητό δρόμο το βουρδουναριό και άλλα κτίσματα.Για το κύριο οίκημα του Μοναστηριού (αρχονταρίκι), που ήταν ΒΔ. του εξωκκλησιού και τα κελλιά των μοναχών, ΒΑ πάνω από το μοναστήρι δεν υπήρχαν ίχνη. Κατά την ανακαίνιση του Προφήτου Ηλιού, όταν αφαιρέθηκε ο πρόναος και μίκρυνε ο ναός, βρέθηκαν μάντρες από τα κτίσματά του καθώς και τάφος πίσω από το Ιερό του που χαλάστηκε.Σήμερα στη θέση του Καθολικού του μοναστηριού, που είναι ιστορικό και εκκλησιαστικό μνημείο, έχει απομείνει το ανακαινισμένο ξωκκλήσι του Αη-Λιά από τον αείμνηστο Σούλα Σισμάνη και τον ομώνυμο αδελφό Σύλλογο των Αραχωβιτών της Λαμίας μετά τον θάνατό του, που λειτουργείται στη μνήμη του στις 20 Ιουλίου κάθε χρόνο.Η ιστορική οικογένεια Σισμάνη πάντοτε προστάτευε το μοναστήρι, έκανε δωρεές και ανακαινίσεις, το έχτισε πάλι μετά την πυρπόληση και την καταστροφή του στα Ορλωφικά και το βοηθούσε σε κάθε δυσκολία του. Ο Ανδρέας Καρκαβίτσας όταν πέρασε από αυτό το έτος 1890, το βρήκε ερειπωμένο με την κτητορική εικόνα του άρχοντα Σισμάνη μισοκατεστραμμένη και τα κελλιά του μισογκρεμισμένα. Παρά τις προσπάθειες του Νικολάκη Σισμάνη προς τον βασιλιά Όθωνα στα 1838 για την επανασύσταση της ιστορικής Μονής δεν εισακούστηκε το δίκαιο αίτημά του και η προαναφερθείσα αναφορά του Νομάρχη Ν. Σουΐδα αδικεί τον Νικόλαο Σισμάνη και την ιστορική φιλόθρησκη οικογένεια.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
